Πριν από 17 εκατομμύρια χρόνια, κάπου στο δέντρο της εξέλιξης, ένας πρόγονός μας ίσως έσκυψε και φίλησε έναν άλλον. Το εύρημα δεν προέρχεται...
Πριν από 17 εκατομμύρια χρόνια, κάπου στο δέντρο της εξέλιξης, ένας πρόγονός μας ίσως έσκυψε και φίλησε έναν άλλον. Το εύρημα δεν προέρχεται από κάποιο σπάνιο απολίθωμα, αλλά από ένα μαθηματικό μοντέλο — και χάρισε φέτος στους δημιουργούς του ένα από τα πιο πολυσυζητημένα βραβεία της επιστημονικής χρονιάς: το Ig Nobel.
Τα Ig Nobel, θεσμός από το 1991, τιμούν έρευνες που «πρώτα κάνουν τον κόσμο να γελάει, μετά να σκέφτεται». Και η φετινή σοδειά δεν απογοήτευσε.
Οι νικητές του βραβείου Νόμπελ κερδίζουν κύρος, ένα χρυσό μετάλλιο και λίγο πάνω από ένα εκατομμύριο δολάρια. Οι νικητές του βραβείου Ig Nobel δεν απολαμβάνουν τέτοιες πολυτέλειες.
Παίρνουν μεν αναγνώριση, αλλά αντί για όλα τα προνόμια του Νόμπελ, τους ρίχνουν χαρταετούς και 10 τρισεκατομμύρια δολάρια Ζιμπάμπουε. Το πρόβλημα είναι ότι το νόμισμα αυτό έχει καταρρεύσει εδώ και χρόνια, οπότε τα 10 τρισεκατομμύρια δολάρια Ζιμπάμπουε δεν αξίζουν σχεδόν τίποτα.
Στους φετινούς νικητές δόθηκε ένα αγαλματίδιο που απεικονίζει μια φέτα μπλε τυριού, πατημένη από ένα πόδι από το οποίο ξεφυτρώνουν μανιτάρια, προς τιμήν του φετινού θέματος «μύκητες».
Πώς να μην το λατρέψεις;
Το βραβείο αποτελεί παρωδία του Βραβείου Νόμπελ και πήρε το όνομά του από τον Ιγνάτιο Νόμπελ, έναν πλασματικό ξάδελφο του ιδρυτή του Βραβείου Νόμπελ, Άλφρεντ Νόμπελ. Το όνομα αποτελεί επίσης λογοπαίγνιο με τη λέξη ignoble, η οποία χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάτι ή κάποιον που στερείται ευγένειας, ποιότητας ή επιπέδου, ή που προέρχεται από χαμηλή κοινωνική τάξη.
Η Δρ Ματίλντα Μπρίντλ και ο καθηγητής Στιούαρτ Γουέστ από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, μαζί με την Κάθριν Τάλμποτ από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Φλόριντα, ανέλαβαν κάτι φαινομενικά αδύνατο: να ορίσουν επιστημονικά τι είναι ένα φιλί. Κατέληξαν σε έναν ορισμό —μη ανταγωνιστική επαφή στόμα-με-στόμα, με κίνηση των χειλιών αλλά χωρίς ανταλλαγή τροφής— που η ίδια η Μπρίντλ παραδέχεται πως δεν είναι ιδιαίτερα ρομαντικός.
Χαρτογραφώντας ποια είδη πιθήκων και ανθρωπιδών φιλιούνται και συνδυάζοντάς το με το εξελικτικό δέντρο των πρωτευόντων, η ομάδα υπολόγισε πως η συνήθεια ξεκινά τουλάχιστον 16,9 εκατομμύρια χρόνια πριν, ίσως και 21,5 εκατομμύρια. Με άνθρωπο, χιμπατζή, μπονόμπο, γορίλα και ουρακοτάγκο να φιλιούνται όλοι, το μοντέλο έδειξε υψηλή πιθανότητα να φιλιούνταν και οι Νεάντερταλ. Και υπάρχει και μια δεύτερη ένδειξη: ανθρώπινα και νεαντερταλικά στοματικά μικρόβια φαίνεται να ανταλλάχθηκαν πολύ μετά τον διαχωρισμό των δύο ειδών — σημάδι ανταλλαγής σάλιου, είτε από κοινό φαγητό είτε, όπως δείχνει το DNA μας σήμερα, από κάτι πιο οικείο.
Στα οικονομικά, το βραβείο πήγε σε ομάδα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Ίρβαϊν, με επικεφαλής τον Πολ Πιφ, για μια ενδιαφέρουσα —αν και όχι κολακευτική— διαπίστωση: όσο πιο ψηλά τοποθετούσαν οι συμμετέχοντες τον εαυτό τους στην κοινωνική κλίμακα, τόσο πιο πρόθυμοι ήταν να πάρουν καραμέλες από ένα βάζο προορισμένο, υποτίθεται, για παιδιά.
Στην ιατρική, τιμήθηκε μεταθανάτια ο Ιάπωνας ερευνητής Τοκούτζι Ούνο, του Πανεπιστημίου Γουακαγιάμα, που τη δεκαετία του 1970 μελέτησε την αεροδυναμική του φυσήματος της μύτης. Η συνταγή του; Σταθερή, παρατεταμένη πνοή, με κλειστό το ένα ρουθούνι όποτε χρειάζεται.
Δύο ακόμη βραβεία ξεχώρισαν για την ευρηματικότητά τους: ερευνητές από τα πανεπιστήμια ΜακΓκιλ και Ντρέξελ μετέτρεψαν την προβοσκίδα νεκρών κουνουπιών σε ακροφύσιο τρισδιάστατου εκτυπωτή υψηλής ακρίβειας — μια τεχνική που ονόμασαν, με μαύρο χιούμορ, «νεκροεκτύπωση». Ενώ ομάδα του Πανεπιστημίου του Βρότσλαφ επιβεβαίωσε κάτι που κάθε γονιός ξέρει διαισθητικά: τα μωρά μυρίζουν καλύτερα από τους εφήβους.
Η τελετή απονομής έγινε στη Ζυρίχη στις 3 Σεπτεμβρίου, με τη συνήθη βροχή χάρτινων αεροπλανάκια και πραγματικούς νομπελίστες να παραδίδουν τα βραβεία.
Δεν υπάρχουν σχόλια