Το άλογο του πολέμου και ο Λίβυος αιχμάλωτος: Μια ταφή 3.000 ετών στην Αίγυπτο

Ο σκελετός του αλόγου όπως εντοπίστηκε στο εσωτερικό του αρχαίου αιγυπτιακού οχυρού. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι το ζώο είχε ταφεί τελετουργ...

Ο σκελετός του αλόγου όπως εντοπίστηκε στο εσωτερικό του αρχαίου αιγυπτιακού οχυρού. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι το ζώο είχε ταφεί τελετουργικά. [Credit: Courtesy of the Egyptian Ministry of Tourism and Antiquities]

Αρχαιολόγοι έφεραν στο φως την ταφή ενός αλόγου, ηλικίας περίπου 3.000 ετών, στο εσωτερικό αρχαίου οχυρού στο δυτικό Δέλτα του Νείλου στην Αίγυπτο. Το εύρημα, που πιθανότατα συνδέεται με στρατιωτικές δραστηριότητες, θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για τη μελέτη του ρόλου των αλόγων στον στρατό της φαραωνικής Αιγύπτου.

Πρόκειται για ένα νεαρό αρσενικό άλογο μεσαίου μεγέθους, το οποίο ενδέχεται να έσερνε άρμα ή να συμμετείχε με άλλον τρόπο σε στρατιωτικές δραστηριότητες. Σε μικρή απόσταση από τον σκελετό του εντοπίστηκαν επίσης κατάλοιπα εξαρτημάτων της ιπποσκευής αλόγου άρματος.

Με βάση τα ευρήματα, οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι πρόκειται πιθανότατα για τελετουργική ταφή, σύμφωνα με μεταφρασμένη ανακοίνωση του Αιγυπτιακού Υπουργείου Τουρισμού και Αρχαιοτήτων.

Το οχυρό, το οποίο εντοπίστηκε στον αρχαιολογικό χώρο του Abqaa', στην περιοχή των Λιμνών της Αιγύπτου, χρονολογείται στην περίοδο του Νέου Βασιλείου (περ. 1550–1070 π.Χ.) και χρησιμοποιούνταν για την προστασία της περιοχής από τις εχθρικές λιβυκές φυλές στα δυτικά.

Μεταξύ των ευρημάτων από την ανασκαφή του οχυρού ήταν και μια λιθόπλακα με παράσταση ενός Λίβυου αιχμαλώτου, του οποίου η ενδυμασία υποδηλώνει ότι ανήκε στη φυλή των Meshwesh, μια ομάδα με την οποία η Αίγυπτος βρισκόταν συχνά σε σύγκρουση.

Ορισμένες από τις ιερογλυφικές λιθόπλακες που εντοπίστηκαν στο εσωτερικό του οχυρού, μαζί με μία λιθόπλακα που απεικονίζει έναν Λίβυο αιχμάλωτο.
 [Credit: Courtesy of the Egyptian Ministry of Tourism and Antiquities]

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο αιχμάλωτος απεικονίζεται με τα χέρια δεμένα πίσω από την πλάτη και το σώμα του λυγισμένο προς τα εμπρός, στάση που συμβολίζει την υποταγή του.

Κατά την ανασκαφή εντοπίστηκε επίσης λιθόπλακα με ιερογλυφική επιγραφή που αναφέρει το όνομα του φαραώ Ραμσή Β΄, ο οποίος βασίλεψε περίπου από το 1279 έως το 1213 π.Χ.

Σε δεύτερη λιθόπλακα αναφέρεται το όνομα του φαραώ Μερνεφθά, ο οποίος βασίλεψε περίπου από το 1213 έως το 1203 π.Χ. Η επιγραφή παρομοιάζει τη δύναμή του με εκείνη του Σηθ, αρχαίου αιγυπτιακού θεού που συνδεόταν με την έρημο και τις καταιγίδες.

«Ένα εκπληκτικό εύρημα»

Η ταφή του αλόγου αποτελεί ένα μοναδικό εύρημα, σύμφωνα με μελετητές που δεν συμμετείχαν στην ανασκαφή και μίλησαν στο Live Science.

«Πρόκειται για ένα εκπληκτικό εύρημα, απλώς και μόνο επειδή διαθέτουμε τόσο λίγα κατάλοιπα αλόγων από τη φαραωνική Αίγυπτο», ιδιαίτερα πλήρεις σκελετούς, δήλωσε σε ηλεκτρονικό μήνυμα στο Live Science η Lonneke Delpeut, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, η οποία έχει πραγματοποιήσει εκτενή έρευνα σχετικά με τα άλογα της αρχαίας Αιγύπτου.

Οι αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει κατάλοιπα στάβλων αλόγων, όπως εκείνα στην αρχαία αιγυπτιακή πρωτεύουσα Πι Ραμεσσέ, όμως τα κατάλοιπα αλόγων είναι σπάνια, δήλωσε η Delpeut. «Ως εκ τούτου, αυτό το άλογο θα συμβάλει αναμφίβολα στις γνώσεις μας σχετικά με τη χρήση των αλόγων στα στρατιωτικά οχυρά, από τα οποία υπάρχουν πολλά στην περιοχή».

Τμήμα του οχυρού, το οποίο βρισκόταν σε χρήση κατά την περίοδο του Νέου Βασιλείου.  [Credit: Courtesy of the Egyptian Ministry of Tourism and Antiquities]

Ωστόσο, η Delpeut συνέστησε να αποφεύγεται ο οριστικός χαρακτηρισμός του ως πολεμικού αλόγου, «κυρίως επειδή δεν διαθέτουμε έναν ορισμό για το τι είναι πολεμικό άλογο στην αρχαία Αίγυπτο», δήλωσε. «Ήταν ασφαλώς άλογο άρματος. Τα άλογα έφεραν επανάσταση στην κινητικότητα και τον πόλεμο στην αρχαία Αίγυπτο, επομένως αυτό το άλογο ήταν αναμφίβολα ένα πολύτιμο ζώο, γεγονός που αντανακλάται στην προσεκτική ταφή του».

Η Carolyn Willekes, ειδικός στα αρχαία άλογα στο Πανεπιστήμιο Mount Royal στο Κάλγκαρι του Καναδά, δήλωσε σε ηλεκτρονικό μήνυμα στο Live Science ότι η ανακάλυψη είναι συναρπαστική.

«Τα καλά διατηρημένα κατάλοιπα αλόγων έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τη ζωή του συγκεκριμένου αλόγου», δήλωσε. «Το γεγονός ότι αυτή φαίνεται να είναι μια σκόπιμη ταφή αλόγου παρέχει επίσης δελεαστικές ενδείξεις σχετικά με τη σχέση ανθρώπου και ιπποειδών στην αρχαία Αίγυπτο, καθώς και για την πολιτισμική σημασία του αλόγου», δήλωσε η Willekes.

Μια αρχαιολογική ομάδα του Αιγυπτιακού Υπουργείου Τουρισμού και Αρχαιοτήτων πραγματοποίησε την ανακάλυψη. Το Live Science επικοινώνησε με την ομάδα για σχόλιο, αλλά μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης δεν είχε λάβει απάντηση.

Πηγή: Live Science