Κέκοβα: Ναυάγιο 4.700 ετών αποκαλύπτει το εμπόριο στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού

[Credit: Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας] Οι υποθαλάσσιες ανασκαφές κοντά στη νήσο Κέκοβα, στις μεσογειακές ακτές της Τουρκί...

[Credit: Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας]

Οι υποθαλάσσιες ανασκαφές κοντά στη νήσο Κέκοβα, στις μεσογειακές ακτές της Τουρκίας, έφεραν στο φως αμφορείς ηλικίας 4.700 ετών από ναυάγιο της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού. Το φορτίο του ναυαγίου προσφέρει αξιοσημείωτα στοιχεία για το εμπόριο στην Ανατολική Μεσόγειο κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Παράλληλα, ένα ασυνήθιστο αγγείο, που φέρει εννέα διακριτά σημάδια και δύο οπές, ενδέχεται να προσφέρει μια απρόσμενη εικόνα της καθημερινής ζωής στη θάλασσα.

Ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Mehmet Nuri Ersoy, ανακοίνωσε τα ευρήματα στις 14 Οκτωβρίου, επισημαίνοντας τη σημασία του φορτίου για την κατανόηση του πρώιμου θαλάσσιου εμπορίου μεταξύ της Ανατολίας και της Ανατολικής Μεσογείου.

Το ίδιο το ναυάγιο καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2024 από ερευνητές του Πανεπιστημίου Akdeniz. Οι εν εξελίξει έρευνες, υπό τη διεύθυνση του ενάλιου αρχαιολόγου Hakan Öniz, παρέχουν πλέον σαφέστερη εικόνα για τα αγγεία που μεταφέρονταν στο πλοίο και τις πιθανές χρήσεις τους.

Ένα αρχαίο φορτίο με συνδέσεις με την κοιλάδα του Ιορδάνη

Τα κεραμικά αγγεία αποτελούν τα ισχυρότερα τεκμήρια για τη χρονολόγηση του ναυαγίου και την πιθανή προέλευσή του. Οι προκαταρκτικές αναλύσεις του πηλού υποδεικνύουν ότι ορισμένοι αμφορείς ενδέχεται να προέρχονται από εργαστήρια της κοιλάδας του Ιορδάνη, συνδέοντας το φορτίο με παραγωγικά κέντρα της αρχαίας Λεβαντίνης.

Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει συγκρίσιμα αγγεία στην Αίγυπτο, την Τροία και την Κρήτη, γεγονός που υποδηλώνει ότι παρόμοια κεραμικά αγγεία διακινούνταν μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου ανταλλαγών, πολύ πριν από την εμφάνιση των μεγάλων θαλάσσιων εμπορικών δικτύων της Ύστερης Εποχής του Χαλκού.

Οι αμφορείς ενδέχεται να περιείχαν ελαιόλαδο, κρασί ή άλλα αγροτικά προϊόντα. Οι χαρακτηριστικές επίπεδες βάσεις τους, οι πλευρικές λαβές και τα διακοσμητικά στοιχεία τους παρουσιάζουν ομοιότητες με την κεραμική της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού από την Ανατολική Μεσόγειο.

Το πλοίο ενδέχεται να κατευθυνόταν προς τα δυτικά, προερχόμενο από τις ακτές της Λεβαντίνης, πιθανώς με προορισμό την Κρήτη ή τις ακτές της Ανατολίας.

Μέχρι στιγμής, οι αρχαιολόγοι έχουν ανασύρει δύο αμφορείς για λεπτομερή εξέταση, έναν το 2024 και έναν δεύτερο το 2025. Οι τεχνικές τους ιδιότητες, η σύσταση του πηλού και οι πιθανές χρήσεις τους διαφέρουν, γεγονός που υποδηλώνει ότι το πλοίο ενδέχεται να μετέφερε αμφορείς προορισμένους για περισσότερες από μία χρήσεις.

Ένας ενάλιος αρχαιολόγος εξετάζει τον βυθό κατά τη διάρκεια των ερευνών στο ναυάγιο της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, ηλικίας 4.700 ετών, κοντά στη νήσο Κέκοβα. [Credit: Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας]

Ένα ασυνήθιστο αγγείο εγείρει ερωτήματα για τη ζωή στη θάλασσα

Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνεται ένας αμφορέας που φέρει εννέα διαφορετικά σημάδια και δύο οπές στο σώμα του. Σύμφωνα με τον Ersoy, το αγγείο ενδέχεται να χρησίμευε ως αναδευτήρας για την παρασκευή τυριού ή βουτύρου, μια ερμηνεία που θα μπορούσε να προσφέρει μια απρόσμενη εικόνα της καθημερινής ζωής πάνω σε ένα αρχαίο εμπορικό πλοίο.

Εάν οι αρχαιολόγοι επιβεβαιώσουν αυτή τη χρήση, το αγγείο θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι οι ναυτικοί επεξεργάζονταν τρόφιμα κατά τη διάρκεια των ταξιδιών τους, αντί να βασίζονται αποκλειστικά σε εφόδια που είχαν προετοιμαστεί πριν από τον απόπλου.

Μια τέτοια δραστηριότητα θα παρουσίαζε πρακτικά πλεονεκτήματα για πληρώματα που διένυαν μεγάλες αποστάσεις κατά μήκος των μεσογειακών ακτών. Η παραγωγή ή η επεξεργασία γαλακτοκομικών προϊόντων πάνω στο πλοίο θα μπορούσε να προσφέρει έναν επιπλέον τρόπο διαχείρισης των τροφίμων κατά τη διάρκεια παρατεταμένων ταξιδιών.

Τα ανασυρθέντα κεραμικά παρουσιάζουν επίσης διαφορές ως προς τη διακόσμηση και την κατασκευή τους. Ένας αμφορέας που περιγράφεται στην επιστημονική μελέτη φέρει δύο παράλληλες εγχάρακτες γραμμές κοντά στο άνω τμήμα του και ένα ζιγκ-ζαγκ μοτίβο ανάμεσά τους, ενισχύοντας τα στοιχεία ότι το φορτίο περιλάμβανε αγγεία με διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά.

Τρεις λίθινες άγκυρες εντοπίστηκαν κοντά στο ναυάγιο

Οι υποθαλάσσιες έρευνες έχουν επίσης εντοπίσει τρεις λίθινες άγκυρες γύρω από τη θέση του ναυαγίου, δύο από τις οποίες φέρουν τρεις οπές και μία, μία οπή.

Ωστόσο, οι αρχαιολόγοι δεν έχουν καταφέρει ακόμη να προσδιορίσουν εάν κάποια από αυτές τις τρεις άγκυρες ανήκε πράγματι στο ίδιο το πλοίο.

Τα αντικείμενα αυτά παρουσιάζουν ομοιότητες με άγκυρες που είναι γνωστές από αρχαιολογικά συμφραζόμενα της Εποχής του Χαλκού στην Ανατολία, την Κύπρο, την Κρήτη και τη Λεβαντίνη. Οι ομοιότητες αυτές θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους ερευνητές να εντάξουν τα ευρήματα της Κέκοβας στο ευρύτερο πλαίσιο της ιστορίας της πρώιμης ναυσιπλοΐας στη Μεσόγειο.

Ο παρακείμενος βυθός περιλαμβάνει τόσο αμμώδεις όσο και βραχώδεις περιοχές, ενώ περαιτέρω ανασκαφές ενδέχεται να αποκαλύψουν πρόσθετα αντικείμενα που σχετίζονται με το πλοίο και το φορτίο του.

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, οι ερευνητές προτείνουν ότι ένα μικρό πλοίο βυθίστηκε ενώ ταξίδευε από τα ανατολικά προς τα δυτικά της Μεσογείου.

Mavi Vatan’da, dünyanın en eski batığının izlerini gün yüzüne çıkarıyoruz. Kekova’da yürüttüğümüz su altı kazılarında çıkarılan, 4.700 yıl öncesine uzanan amforalar, Anadolu kıyılarının deniz ticaretindeki köklü geçmişine ışık tutuyor. Zeytinyağı ya da şarap taşımak için kullanıldığı düşünülen bu kaplar, Doğu Akdeniz’deki ticaretin ve kültürler arası etkileşimin önemli izlerini taşıyor. Kil analizleri, amforaların muhtemelen Ürdün Vadisi’ndeki atölyelerde üretildiğine işaret ediyor. Benzer örneklerin Mısır, Troya ve Girit’te de bulunması, farklı coğrafyaları deniz yoluyla birbirine bağlayan ticaret ağlarını anlamamız açısından büyük önem taşıyor. Buluntular arasında, üzerinde dokuz farklı işaret ve gövdesinde iki delik bulunan bir amfora da dikkat çekiyor. Peynir ya da tereyağı yapımında yayık olarak kullanılmış olabileceği düşünülen bu kap, denizcilerin uzun yolculuklarda kendi yiyeceklerini üretmiş olabileceklerine dair ipuçları sunuyor. Anadolu’nun denizcilik tarihini yeni bulgularla aydınlatmaya, su altındaki kültürel mirasımızı koruyarak gelecek nesillere aktarmaya devam ediyoruz. Kazıların bilimsel sorumluluğunu üstlenen Doç. Dr. Hakan Öniz’i ve emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarımızı kutluyorum.

— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) October 14, 2026

Νέα τεκμήρια για το μεσογειακό εμπόριο πριν από τις μεγάλες αυτοκρατορίες

Η ανακάλυψη στην Κέκοβα μεταθέτει βαθύτερα στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού τα αρχαιολογικά τεκμήρια για το οργανωμένο θαλάσσιο εμπόριο κατά μήκος των νότιων ακτών της Μικράς Ασίας.

Άλλα γνωστά ναυάγια της περιοχής, μεταξύ των οποίων εκείνα του Ουλουμπουρούν (Uluburun) και του ακρωτηρίου Χελιδωνία (Cape Gelidonya), χρονολογούνται σε πολύ μεταγενέστερες περιόδους. Το πρόσφατα ερευνημένο φορτίο προσφέρει μια εικόνα της μεσογειακής ναυσιπλοΐας αιώνες πριν από την εποχή κατά την οποία τα πλοία εκείνα μετέφεραν μέταλλα, είδη πολυτελείας και άλλα εμπορεύματα διαμέσου της θάλασσας.

Οι ανασκαφές, υπό την επιστημονική διεύθυνση του Hakan Öniz, συνεχίζονται, με στόχο τη διερεύνηση της θέσης και την ανάκτηση στοιχείων που θα μπορούσαν να αποσαφηνίσουν τη σύνθεση του φορτίου, την προέλευση του πλοίου και το τελευταίο του ταξίδι.

Πέρα από τη δυνατότητα καθορισμού ενός νέου χρονολογικού ορόσημου, η ανακάλυψη προσφέρει κάτι εξίσου σημαντικό: απτά αρχαιολογικά τεκμήρια ότι οι κοινότητες γύρω από την Ανατολική Μεσόγειο αντάλλασσαν αγαθά σε σημαντικές αποστάσεις πριν από σχεδόν 5.000 χρόνια.

Διαβάστε εδώ τη σχετική επιστημονική δημοσίευση.

Öniz, H., Öztosun, C. Preliminary Report on the Early Bronze Age Shipwreck in the Kekova Region of Antalya. J Mari Arch 21, 41 (2026). https://doi.org/10.1007/s11457-026-09532-3

Πηγή: ArkeoNews