Ελβετία: Σπάνια ρωμαϊκή εσχάρα παραθύρου με τους αρχαίους ήλους στη θέση τους

Μια σπάνια ρωμαϊκή σιδερένια εσχάρα παραθύρου, η οποία ανακαλύφθηκε σε βάθος περίπου 1,7 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, κατά τη ...

Μια σπάνια ρωμαϊκή σιδερένια εσχάρα παραθύρου, η οποία ανακαλύφθηκε σε βάθος περίπου 1,7 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, κατά τη διάρκεια ανασκαφών στην Augusta Raurica της Ελβετίας. [Credit: Augusta Raurica]

Οι αρχαιολόγοι που πραγματοποιούν ανασκαφές στον ρωμαϊκό αρχαιολογικό χώρο της Augusta Raurica, στην Ελβετία, έφεραν στο φως μια σπάνια, αξιοσημείωτα καλά διατηρημένη σιδερένια εσχάρα παραθύρου. Το νέο εύρημα σώζεται σχεδόν ακέραιο, ενώ δύο από τους αρχικούς ήλους της εξακολουθούν να βρίσκονται στη θέση τους.

Η ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε κατά τις πρώτες εβδομάδες των ανασκαφικών εργασιών στην περιοχή γύρω από μια αναστηλωμένη ρωμαϊκή οικία, η οποία βρίσκεται στην Augusta Raurica, μια σημαντική αρχαία πόλη κοντά στη Βασιλεία. Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν τη σιδερένια εσχάρα σε βάθος περίπου 1,7 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, ανάμεσα στα κατάλοιπα μιας τοιχοποιίας, την ιστορία της οποίας διερευνούν τώρα.

Στις 8 Οκτωβρίου 2026, η Augusta Raurica ανακοίνωσε ότι η αρχαιολογική της συλλογή περιλαμβάνει ελάχιστα αντικείμενα ανάλογα με εκείνο που βρέθηκε στον χώρο. Σε αντίθεση με την κεραμική, τα νομίσματα και άλλα αντικείμενα καθημερινής χρήσης, τα οποία διατηρούνται συχνά στους ρωμαϊκούς οικισμούς, τα ακέραια σιδερένια αρχιτεκτονικά στοιχεία είναι σχετικά σπάνια.

Η εσχάρα που ανακαλύφθηκε πρόσφατα αποτελείται από πέντε σιδερένιες ράβδους, οι οποίες διατρέχουν το σώμα της και συνδέονται μεταξύ τους με δύο επίπεδες σιδερένιες ταινίες. Οι οφθαλμοί κατά μήκος των άκρων της υποδεικνύουν τα σημεία στα οποία οι τεχνίτες την είχαν στερεώσει κάποτε σε ξύλινο πλαίσιο παραθύρου.

Αεροφωτογραφία της ανασκαφικής περιοχής κοντά στη ρωμαϊκή οικία στην Augusta Raurica, όπου οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν την αξιοσημείωτα καλά διατηρημένη σιδερένια εσχάρα παραθύρου. [Credit: Augusta Raurica]

Ένα ρωμαϊκό κτήριο με αδιευκρίνιστη τύχη

Η εσχάρα βρισκόταν μέσα στα κατάλοιπα μιας τοιχοποιίας, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες καταχώθηκε. Οι αρχαιολόγοι εξετάζουν το ενδεχόμενο η πυρκαγιά να αποδυνάμωσε το κτήριο και να προκάλεσε την κατάρρευση τμήματος του τοίχου του ή εάν η πτώση του παραθύρου οφειλόταν σε κάποια άλλη αστοχία της κατασκευής.

Κατά τη δεκαετία του 1990, οι αρχαιολόγοι πραγματοποίησαν δύο ανασκαφές στην περιοχή γύρω από τη θέση όπου σήμερα βρίσκεται ένας χώρος στάθμευσης. Ωστόσο, οι πρόσφατες έρευνες φέρνουν στο φως αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που δεν είχαν τεκμηριωθεί πλήρως κατά τις προηγούμενες μελέτες. Οι τελευταίες ανασκαφές αποκάλυψαν τμήμα ενός τοίχου με προσανατολισμό ανατολής-δύσης, καθώς και την εσχάρα.

Η ανασκαφική ομάδα μετέφερε την εσχάρα στον χώρο αποθήκευσης της αρχαιολογικής συλλογής της Augusta Raurica, προκειμένου οι αρχαιολόγοι να εξετάσουν την κατασκευή της, να καταγράψουν την κατάσταση διατήρησής της και να πραγματοποιήσουν εργασίες συντήρησης. Η περαιτέρω μελέτη θα μπορούσε να συμβάλει στον προσδιορισμό της χρονολογίας ανέγερσης του κτηρίου και των συνθηκών κατάρρευσής του.

Η ρωμαϊκή σιδερένια εσχάρα παραθύρου μετά την απομάκρυνσή της από την ανασκαφική θέση. Οι σωζόμενες ράβδοι και οι ήλοι στερέωσης παρέχουν πολύτιμα στοιχεία για την κατασκευή των παραθύρων κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.
 [Credit: Augusta Raurica]

Τα παράθυρα στα ρωμαϊκά κτήρια

Τα παράθυρα στα ρωμαϊκά κτήρια διέφεραν ανάλογα με τη λειτουργία του κτηρίου και τα διαθέσιμα υλικά. Τα ξύλινα παραθυρόφυλλα ήταν συνηθισμένα, ενώ οι σιδερένιες εσχάρες παρείχαν προστασία χωρίς να εμποδίζουν πλήρως την είσοδο του φυσικού φωτός ή τον αερισμό. Η εσχάρα που ανακαλύφθηκε στην Augusta Raurica αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι μεταλλικές ράβδοι μπορούσαν να ενσωματωθούν σε ένα πλαίσιο παραθύρου.

Τα υαλωτά παράθυρα εμφανίστηκαν επίσης στα ρωμαϊκά κτήρια, ιδιαίτερα κατά την αυτοκρατορική περίοδο. Ο ρωμαϊκός υαλοπίνακας ήταν γενικά παχύτερος και λιγότερος διαφανές από το σύγχρονο γυαλί, ενώ συχνά είχε πρασινωπή ή γαλαζωπή απόχρωση. Στα λουτρικά συγκροτήματα χρησιμοποιούνταν συχνά υαλοπίνακες, ώστε να επιτρέπεται η είσοδος του φυσικού φωτός και παράλληλα να περιορίζεται η απώλεια θερμότητας, αν και γυάλινα παράθυρα διέθεταν και ορισμένες ιδιωτικές κατοικίες.

Το Βρετανικό Μουσείο διατηρεί έναν πρώιμο ρωμαϊκό υαλοπίνακα παραθύρου από την περιοχή του Ηρακλείου (Herculaneum), με χρονολόγηση περίπου στο 1–70 μ.Χ. Με διαστάσεις περίπου 54×31 εκατοστά, το αντικείμενο καταδεικνύει ότι οι Ρωμαίοι τεχνίτες διέθεταν ήδη κατά τον 1ο αιώνα μ.Χ. την τεχνογνωσία για την κατασκευή μεγάλων γυάλινων επιφανειών.

Η ανακάλυψη στην Augusta Raurica δεν επιτρέπει να εξακριβωθεί εάν το αρχικό παράθυρο διέθετε υαλοπίνακες, φύλλα ορυκτών υλικών ή ξύλινα παραθυρόφυλλα. Ωστόσο, τα σωζόμενα σιδερένια στοιχεία παρέχουν σπάνια υλικά τεκμήρια για τον τρόπο με τον οποίο οι Ρωμαίοι οικοδόμοι στερέωναν ένα παράθυρο στο πλαίσιό του.

Λεπτομέρεια σιδερένιου οφθαλμού στη ρωμαϊκή εσχάρα παραθύρου που ανακαλύφθηκε στην Augusta Raurica. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι αυτά τα εξαρτήματα χρησιμοποιούνταν για τη στερέωση της εσχάρας στο πλαίσιο του παραθύρου. [Credit: Augusta Raurica]

Augusta Raurica: Μια ρωμαϊκή πόλη στον Ρήνο

Η ανακάλυψη προέρχεται από έναν από τους σημαντικότερους ρωμαϊκούς αρχαιολογικούς χώρους της Ελβετίας. Η Augusta Raurica αναπτύχθηκε κοντά στον Ρήνο, έναν σημαντικό άξονα επικοινωνίας και εμπορίου που συνέδεε την περιοχή των Άλπεων με τις βόρειες επαρχίες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Οι απαρχές της αποικίας ανάγονται στα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ., όταν η ρωμαϊκή επέκταση μεταμόρφωσε την περιοχή που κατοικούνταν από τους Κέλτες Rauraci. Η στρατηγική της θέση συνέβαλε στην ανάπτυξη του οικισμού σε περιφερειακό κέντρο εμπορίου, διοίκησης και βιοτεχνικής παραγωγής.

Από περίπου το 50 μ.Χ., τα λίθινα κτήρια άρχισαν να αντικαθιστούν σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό τις παλαιότερες κατασκευές. Καθώς η Ρώμη επέκτεινε τα σύνορά της βορειότερα, η Augusta Raurica βρέθηκε σε ασφαλέστερη θέση εντός της αυτοκρατορίας, γεγονός που επέτρεψε την επέκταση των οικιστικών συνοικιών, των εργαστηρίων και των δημόσιων κτηρίων.

Κατά τον 2ο και τις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., η πόλη είχε αποκτήσει τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά ενός ακμάζοντος ρωμαϊκού αστικού κέντρου. Τα μνημεία της περιλάμβαναν θέατρο, ναούς, δημόσια λουτρά, forum και αμφιθέατρο, ενώ στους δρόμους της κινούνταν έμποροι, τεχνίτες και κάτοικοι διαφορετικών κοινωνικών στρωμάτων.

Η πορεία της πόλης μεταβλήθηκε κατά τον 3ο αιώνα, όταν η πολιτική αστάθεια και οι στρατιωτικές απειλές διατάραξαν τη ζωή κατά μήκος των συνόρων του Ρήνου. Παρότι η Augusta Raurica υπέστη σημαντικές αλλαγές, η ρωμαϊκή κατοίκηση συνεχίστηκε στην περιοχή, μεταξύ άλλων και στον οχυρωμένο οικισμό Castrum Rauracense.

Σήμερα, το αρχαιολογικό πάρκο διατηρεί εκτεταμένα κατάλοιπα αυτής της αστικής ιστορίας, συμπεριλαμβανομένης μιας αναστηλωμένης ρωμαϊκής οικίας, η οποία παρουσιάζει πτυχές της καθημερινής ζωής κατά την αυτοκρατορική περίοδο.

Πηγή: ArkeoNews