Page Nav

HIDE
HIDE_BLOG

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ:

latest

Μέριδα: Εντυπωσιακές ρωμαϊκές τοιχογραφίες με παγώνια και μυθολογικές παραστάσεις στην Οικία της Μέδουσας

Ρωμαϊκές τοιχογραφίες που αποκαλύφθηκαν στη Μέριδα της Ισπανίας. [Credit: Ayuntamiento de Mérida] Σπουδαστές της σχολής επαγγελματικής κατάρ...

Ρωμαϊκές τοιχογραφίες που αποκαλύφθηκαν στη Μέριδα της Ισπανίας. [Credit: Ayuntamiento de Mérida]
Ρωμαϊκές τοιχογραφίες που αποκαλύφθηκαν στη Μέριδα της Ισπανίας. [Credit: Ayuntamiento de Mérida]

Σπουδαστές της σχολής επαγγελματικής κατάρτισης και απασχόλησης Barraeca V κατέγραψαν τοιχογραφίες στο περιστύλιο της domus στην περιοχή Huerta de Otero, στη Μέριδα, τη ρωμαϊκή οικία όπου εντοπίστηκε το ψηφιδωτό της Μέδουσας. Οι τοιχογραφίες προέρχονται από μια λωρίδα γης που είχε παραμείνει ανεξερεύνητη κατά τις ανασκαφές του 1976.

Όταν πραγματοποιήθηκε η πρώτη ανασκαφική έρευνα στην Huerta de Otero, το 1976, ένα τμήμα του χώρου παρέμεινε ανεσκαμμένο. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο José Vargas, εκπαιδευτή αρχαιολογίας στη σχολή Barraeca, αυτό ήταν «αποτέλεσμα μιας παλαιάς μεθοδολογίας».

Μισό αιώνα αργότερα, το συγκεκριμένο τμήμα αποτέλεσε το επίκεντρο της φετινής ανασκαφικής περιόδου, αποκαλύπτοντας ένα απρόσμενο εύρημα: τοιχογραφίες στους τοίχους του περιστυλίου μιας πολυτελούς οικίας στην Augusta Emerita, τη σημερινή Μέριδα, στη δυτική Ισπανία.

Η ανακάλυψη ανακοινώθηκε στις 17 Νοεμβρίου, κατά τη διάρκεια επίσκεψης στον αρχαιολογικό χώρο από την αρμόδια δημοτική εκπρόσωπο για την επαγγελματική κατάρτιση και απασχόληση, Pilar Amor. Ο Δήμος υπογραμμίζει τον πλούσιο διάκοσμο και την υψηλή ποιότητα των τοιχογραφιών. Ο Vargas προσθέτει ότι διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση και συνδυάζουν φυτικά και ζωικά μοτίβα, με πληθώρα παραστάσεων πτηνών, καθώς και μυθολογικά θέματα.

Σύμφωνα με τον Vargas, οι τοιχογραφίες κοσμούσαν τους τοίχους του περιστυλίου τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική τους πλευρά. Η Amor αναφέρει ειδικότερα την παρουσία παγωνιών, ερμηνεύοντάς τους ως παραστάσεις «ιδιαίτερα αντιπροσωπευτικές της ισχύος» όσων κατοικούσαν στην οικία.


Περιστύλιο με κιονοστοιχία και ένα τμήμα που έλειπε

Στη ρωμαϊκή domus, το περιστύλιο αποτελούσε την κεντρική αυλή της οικίας: έναν υπαίθριο χώρο, συχνά διαμορφωμένο με κήπο, ο οποίος περιβαλλόταν από κιονοστοιχία, πίσω από την οποία αναπτύσσονταν οι κύριοι χώροι της κατοικίας.

Λειτουργούσε κατά τρόπο αντίστοιχο με το αίθριο ενός μοναστηριού, αλλά σε οικιακή κλίμακα και με σχεδιασμό που αποσκοπούσε στον εντυπωσιασμό των επισκεπτών. Η διακόσμηση των τοίχων του με παραστάσεις πτηνών και μυθολογικές σκηνές συνάδει με αυτήν ακριβώς τη λειτουργία προβολής του πλούτου και της κοινωνικής θέσης των ιδιοκτητών.

Το τμήμα που είχε παραμείνει ανεξερεύνητο από το 1976 δημιουργούσε, επίσης, ένα πρακτικό πρόβλημα. Όπως εξηγεί ο Vargas, στην περιοχή αυτή δεν ήταν σαφές με ποιον τρόπο συνδεόταν ο χώρος όπου βρέθηκε το ψηφιδωτό της Μέδουσας με το τμήμα του περιστυλίου που είχε ήδη ανασκαφεί.

Ως εκ τούτου, η αποκάλυψη του συγκεκριμένου τμήματος αποτελούσε προτεραιότητα για την κατανόηση της διαρρύθμισης της οικίας. Οι τοιχογραφίες, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, αποτέλεσαν την πρόσθετη έκπληξη της ανασκαφικής έρευνας.


Ρωμαϊκές τοιχογραφίες που αποκαλύφθηκαν. [Credit: Ayuntamiento de Mérida]
Ρωμαϊκές τοιχογραφίες που αποκαλύφθηκαν. [Credit: Ayuntamiento de Mérida]

Η Οικία της Μέδουσας

Η Huerta de Otero βρέθηκε στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος το καλοκαίρι του 2023, όταν σπουδαστές της σχολής Barraeca II αποκάλυψαν ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό, έκτασης περίπου 30 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο κάλυπτε το δάπεδο ενός από τους κύριους χώρους της οικίας.

Στο κέντρο του ψηφιδωτού απεικονίζεται η Μέδουσα, ενταγμένη σε οκταγωνικό μετάλλιο, με πτέρυγες που εκφύονται από το μέτωπό της. Η κεντρική παράσταση περιβάλλεται από προσωπεία, ιχθύες και τέσσερις μορφές παγωνιών που συμβολίζουν τις εποχές του έτους.

Η Μέδουσα που απεικονίζεται στα συγκεκριμένα ψηφιδωτά δάπεδα δεν αποτελούσε μια τρομακτική τερατόμορφη μορφή, αλλά λειτουργούσε ως αποτροπαϊκό σύμβολο. Ο Vargas είχε εξηγήσει το 2023 ότι η αυστηρή έκφρασή της εξυπηρετούσε αποτροπαϊκή λειτουργία, δηλαδή αποσκοπούσε στην απομάκρυνση του κακού από τους ενοίκους της οικίας. Οι αρχαιολόγοι χρονολογούν το ψηφιδωτό στον 2ο αιώνα μ.Χ.

Οι μορφές των παγωνιών υπήρχαν ήδη στο ψηφιδωτό δάπεδο και τώρα, σύμφωνα με την Amor, εμφανίζονται εκ νέου στις τοιχογραφίες. Ωστόσο, δεν είναι ακόμη γνωστό εάν και τα δύο σύνολα παραστάσεων εντάσσονταν στο ίδιο διακοσμητικό πρόγραμμα. Το ζήτημα αυτό θα πρέπει να διερευνηθεί από τους ειδικούς.

Το 2023, ο διευθυντής της Κοινοπραξίας της Μνημειακής Πόλης της Μέριδα, Félix Palma, είχε ήδη χαρακτηρίσει τον αρχαιολογικό χώρο εξαιρετικό, τόσο λόγω της κατάστασης διατήρησής του όσο και εξαιτίας του διακοσμητικού του πλούτου, ο οποίος περιλάμβανε, εκτός από το ψηφιδωτό, τοιχογραφίες και γλυπτικά μοτίβα.

Επομένως, οι τοιχογραφίες του περιστυλίου δεν αποτελούν την πρώτη ένδειξη ζωγραφικού διακόσμου στην οικία, αλλά συνιστούν ένα νέο σύνολο παραστάσεων, το οποίο είναι πλέον σαφέστερα αναγνώσιμο.


Οικία του 1ου αιώνα μ.Χ. δίπλα στο τείχος

Η Augusta Emerita ιδρύθηκε ως ρωμαϊκή αποικία το 25 π.Χ. και εξελίχθηκε σε πρωτεύουσα της επαρχίας της Λουσιτανίας. Το ιστορικό της κέντρο έχει ενταχθεί στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1993.

Η Huerta de Otero βρίσκεται στη δυτική πλευρά της πόλης, ανάμεσα στο αναλημματικό ανάχωμα του ποταμού Ana, όπως ήταν γνωστός ο Guadiana κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, και στο νότιο τείχος της αραβικής ακρόπολης (alcazaba).

Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2020 από τους Pedro Mateos Cruz (Ινστιτούτο Αρχαιολογίας της Μέριδα, CSIC) και Félix Palma García, στο περιοδικό Anejos de Cuadernos de Prehistoria y Arqueología του Αυτόνομου Πανεπιστημίου της Μαδρίτης, το δυτικό μισό του οικοπέδου βρισκόταν εκτός των ρωμαϊκών τειχών, ενώ το ανατολικό μισό εντός αυτών.

Οι ανασκαφικές εργασίες του 1976 έφεραν στο φως μια οικία και ένα τμήμα του τείχους της πόλης, ωστόσο στη συνέχεια το οικόπεδο εγκαταλείφθηκε. Το 1987 πραγματοποιήθηκαν εργασίες καθαρισμού και απομάκρυνσης των επιχώσεων και των προϊόντων κατάρρευσης, χωρίς να ακολουθήσουν άλλες παρεμβάσεις μέχρι τις αρχές του 2019, όταν το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας και η Κοινοπραξία της Μνημειακής Πόλης επανεκκίνησαν το ερευνητικό πρόγραμμα, με τη συμμετοχή της δημοτικής σχολής.

Έκτοτε, εκτός από το ψηφιδωτό, έχουν αποκαλυφθεί τμήμα του ιδρυτικού τείχους της πόλης, μήκους άνω των 40 μέτρων και ύψους πέντε μέτρων, εσωτερική οδός, καθώς και ιδιωτικά λουτρά του 4ου αιώνα μ.Χ., σύμφωνα με την περίληψη διάλεξης του José Vargas Calderón, η οποία διοργανώθηκε από την Περιφέρεια της Εξτρεμαδούρα το 2025.

Η ίδια η οικία, σύμφωνα με τον Mateos το 2019, χρονολογείται στον 1ο αιώνα μ.Χ. και εκτιμάται ότι παρέμεινε σε χρήση τουλάχιστον έως τον 5ο αιώνα μ.Χ., ενώ όλα τα ψηφιδωτά της χρονολογούνται στον 2ο αιώνα μ.Χ.



Αρχαιολογική έρευνα με τη συμμετοχή σπουδαστών

Η σχολή Barraeca αποτελεί δημοτικό πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης και απασχόλησης, στο πλαίσιο του οποίου οι σπουδαστές αποκτούν γνώσεις και εμπειρία συμμετέχοντας σε ένα πραγματικό έργο.

Σύμφωνα με την Amor, οι εργασίες στην Huerta de Otero επανεκκίνησαν το 2019, όταν η σχολή ενέταξε στο εκπαιδευτικό της πρόγραμμα την ειδικότητα του εργάτη αρχαιολογικών ανασκαφών. Οι ανασκαφικές εργασίες πραγματοποιούνται πάντοτε με τη συνεργασία και την εποπτεία της Κοινοπραξίας της Μνημειακής Πόλης.

Ο ρυθμός των εργασιών καθορίζεται από τους διαδοχικούς κύκλους του προγράμματος. Κάθε χρόνο η σχολή πραγματοποιεί παρεμβάσεις σε διαφορετικό τμήμα του οικοπέδου, ενώ ο πέμπτος κύκλος του προγράμματος Barraeca ολοκληρώνεται τον Δεκέμβριο. Τον Ιανουάριο θα ξεκινήσει ένας νέος κύκλος, αρχικά με περίοδο βασικής κατάρτισης, και στη συνέχεια οι ανασκαφικές εργασίες θα συνεχιστούν.

Ο Vargas, απόφοιτος του Τμήματος Γεωγραφίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Εξτρεμαδούρα, με εμπειρία σε αρχαιολογικές θέσεις όπως η Alcazaba της Olivenza, η Cáparra, η Zafra και το κάστρο της Medellín, σύμφωνα με την Περιφέρεια της Εξτρεμαδούρα, διευθύνει εδώ και χρόνια την ανασκαφική παρέμβαση.

Εκτιμά ότι η έκταση του οικοπέδου υπερβαίνει τα 5.000 τετραγωνικά μέτρα, από τα οποία έχει ανασκαφεί περίπου το 15%. Πρόκειται για περίπου 750 τετραγωνικά μέτρα, έκταση αντίστοιχη με εκείνη περίπου 25 δωματίων σαν αυτό στο οποίο βρέθηκε το ψηφιδωτό της Μέδουσας. Συνεπώς, το μεγαλύτερο μέρος του αρχαιολογικού χώρου παραμένει ακόμη ανεξερεύνητο.


Πηγή: LBV Magazine

Δεν υπάρχουν σχόλια