Κύπρος: Ολοκληρώθηκαν οι ανασκαφές στο Κίτιον-Παμπούλα - Νέα ευρήματα φωτίζουν την ιστορία της αρχαίας πόλης

Τελική ορθοφωτογραφία του τομέα 11 μετά το τέλος της ανασκαφικής περιόδου 2026. [Credit: A. Rabot] Η γαλλική αρχαιολογική αποστολή ολοκλήρωσ...

Τελική ορθοφωτογραφία του τομέα 11 μετά το τέλος της ανασκαφικής περιόδου 2026. [Credit: A. Rabot]

Η γαλλική αρχαιολογική αποστολή ολοκλήρωσε τις ανασκαφές του 2026, αποκαλύπτοντας νέα οικοδομικά κατάλοιπα και διευκρινίζοντας τις διαδοχικές φάσεις κατοίκησης από τον 8ο έως τον 4ο αιώνα π.Χ.

Νέα στοιχεία για την οργάνωση και τις μεταβολές της αρχαίας πόλης του Κιτίου έφερε στο φως η φετινή ανασκαφική περίοδος στη θέση Κίτιον-Παμπούλα, στη Λάρνακα, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026 από τη Γαλλική Αρχαιολογική Αποστολή.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Τμήματος Αρχαιοτήτων του Υφυπουργείου Πολιτισμού, οι έρευνες επικεντρώθηκαν στον Τομέα 11, υπό τη διεύθυνση των αρχαιολόγων Sabine Fourrier και Pauline Maillard, από το Maison de l’Orient et de la Méditerranée Jean Pouilloux του Πανεπιστημίου της Λυών και το Πανεπιστήμιο της Βασιλείας, αντίστοιχα.

Η φετινή ανασκαφή επέτρεψε στους αρχαιολόγους να αποσαφηνίσουν τη χρονολογική ακολουθία της κατοίκησης στον συγκεκριμένο τομέα. Ενώ κατά τις προηγούμενες περιόδους είχαν εντοπιστεί έξι διαδοχικές φάσεις, η νέα έρευνα κατέστησε δυνατό τον προσδιορισμό επιμέρους υποφάσεων, προσφέροντας πιο λεπτομερή εικόνα της εξέλιξης του χώρου.

Από την Κυπροαρχαϊκή στην Κλασική περίοδο

Η αρχαιότερη αναγνωρισμένη φάση κατοίκησης χρονολογείται στον 8ο και 7ο αιώνα π.Χ., κατά την Κυπροαρχαϊκή περίοδο, χωρίς να αποκλείεται η ύπαρξη ακόμη παλαιότερων καταλοίπων, που ενδέχεται να ανάγονται στην Κυπρογεωμετρική ΙΙΙ περίοδο.

Ακολούθησε, στα τέλη του 6ου και στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ., μια περίοδος περιορισμένης επανακατοίκησης, πιθανότατα για βιοτεχνικούς σκοπούς. Κατά τη φάση αυτή επαναχρησιμοποιήθηκαν παλαιότερες κατασκευές, ορισμένες από τις οποίες είχαν ήδη καταρρεύσει εν μέρει.

Φάση Ι. Τοίχος 988 όπως φαίνεται από νότια. Στην τομή διακρίνονται οι δύο διαδοχικές φάσεις.

Οι αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει τουλάχιστον τέσσερα διαδοχικά στρώματα και τρία επίπεδα δαπέδων, τα οποία ανανεώνονταν με αποθέσεις στάχτης, ασβέστη και καταλοίπων εστιών. Παρότι τα ευρήματα υποδεικνύουν βιοτεχνική δραστηριότητα, η ακριβής φύση της δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί.

Με το αρχαιότερο από τα δάπεδα συνδέεται και μια απόθεση στα θεμέλια που ανασκάφηκε το 2025, η οποία περιλάμβανε ένα τρίποδο μαγειρικό αγγείο και έναν μικρό αμφορίσκο.

Κατά την Κλασική περίοδο, τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ., ο χώρος υπέστη εκτεταμένες αλλαγές. Χρησιμοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, ως λατομείο για την εξαγωγή λίθινων δόμων από εγκαταλελειμμένα κτήρια, αλλά και ως χώρος απόρριψης υλικών.

Ανάμεσα στα ευρήματα αυτής της περιόδου περιλαμβάνεται ένα σύνολο περίπου 100 φοινικικών οστράκων, τα οποία αντιστοιχούν σε περίπου 70 διαφορετικά κείμενα.

Άποψη του κεντρικού τμήματος του Τομέα 11 προς τα ανατολικά. Σε πρώτο πλάνο ο τοίχος 962 (με μετατοπισμένο οικοδομικό λίθο), στα ανατολικά η λεκάνη (Χώρος 983) λαξευμένη στο στρώμα SU S11) 834μ Φάση ΙΙ, Δάπεδο ΙΙ (Κυπρο-Αρχαϊκή ΙΙ περίοδος, 6ο αιώνας π.Χ.).

Οι έντονες οικοδομικές δραστηριότητες και οι κατεδαφίσεις της Κλασικής περιόδου είχαν ως αποτέλεσμα να καταστραφούν σε μεγάλο βαθμό τα ίχνη της παλαιότερης κατοίκησης, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη μελέτη των στρωμάτων που διατηρήθηκαν.

Νέοι τοίχοι και αγγεία αποθήκευσης

Στα βόρεια και ανατολικά τμήματα του ανασκαφικού τομέα αποκαλύφθηκαν νέα οικοδομικά κατάλοιπα της Κυπροαρχαϊκής περιόδου, τα οποία είχαν διασωθεί κάτω από τις μεταγενέστερες επεμβάσεις.

Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ένας τοίχος με προσανατολισμό ανατολής–δύσης, στον οποίο αναγνωρίστηκαν δύο διαδοχικές φάσεις χρήσης. Με την αρχαιότερη από αυτές συνδέονται μεγάλα αγγεία αποθήκευσης που είχαν βρεθεί στην αρχική τους θέση κατά την προηγούμενη ανασκαφική περίοδο.

Τριποδικό μαγειρικό σκεύος και White Painted πρόχους (σχέδιο J. Humebrt). Φάση ΙΙ, Δάπεδο Ι, (Κυπρο-Αρχαϊκή ΙΙ περίοδος, 6ο αιώνας π.Χ.)

Η αρχαιότερη φάση κατοίκησης, η οποία είχε αρχικά αποκαλυφθεί το 2025 στο βόρειο όριο του τομέα, έχει πλέον εντοπιστεί σε ολόκληρη ή σχεδόν ολόκληρη την έκταση του σκάμματος.

Στις επόμενες ανασκαφικές περιόδους, η ερευνητική ομάδα θα επικεντρωθεί στην περαιτέρω διερεύνηση των κατασκευών στο ανατολικό τμήμα του τομέα και στην αποκάλυψη περισσότερων καταλοίπων της πρώτης φάσης κατοίκησης.

Στόχος είναι να αποσαφηνιστεί η χρονολόγηση, η φύση και η λειτουργία των αρχαιότερων εγκαταστάσεων, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση της ιστορίας και της οργάνωσης του αρχαίου Κιτίου.

Πηγή: Παράθυρο Πολίτης, Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου