Ενα μαγικό κυκλαδίτικο τοπίο με ιστορία κατοίκησης χιλιετιών. Εγερση 5 το χάραμα. Αρκετό περπάτημα μέσα σε ένα αριστουργηματικό κυκλαδίτικο ...
 |
| Ενα μαγικό κυκλαδίτικο τοπίο με ιστορία κατοίκησης χιλιετιών. |
Εγερση 5 το χάραμα. Αρκετό περπάτημα μέσα σε ένα αριστουργηματικό κυκλαδίτικο τοπίο – να η πρώτη ανταμοιβή. Σκάψιμο, κοσκίνισμα κάτω από το λιοπύρι ή μέσα στον αέρα. Συλλογή στοιχείων που περνούν αμέσως στην ψηφιοποίηση με τάμπλετ. Η ανασκαφή στην Αρκεσίνη της Αμοργού (της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων του υπουργείου Πολιτισμού) για τους προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές που συμμετέχουν είναι ίσως η πιο ωραία εμπειρία των σπουδών τους. Από τις ώρες μελέτης βιβλίων και τις πανεπιστημιακές παραδόσεις περνούν στο αληθινό χώμα· στα ευρήματα, στην τέχνη του ανασκάπτειν, στην υπομονή και στην αφοσίωση που χρειάζεται αυτό το λειτούργημα σε σκληρές συνθήκες. «Είναι αξιοθαύμαστο να παρατηρεί κανείς από κοντά πόσο πάθος έχουν αυτά τα νέα παιδιά για την αρχαιολογία, κάνοντας θυσίες που άλλοι συνομήλικοί τους ούτε καν θα σκέφτονταν», λέει ο επικεφαλής της ΕΦΑ, Δημήτρης Αθανασούλης, για το συγκεκριμένο εγχείρημα που ξεκίνησε το 2024 και διανύει ήδη το τρίτο έτος με εντυπωσιακά αποτελέσματα. Ο ίδιος βρίσκει χρόνο μέσα στο δύσκολο πρόγραμμά του για να συντονίσει την προσπάθεια.
Στην ανασκαφή συμμετέχουν, εκτός από φοιτητές, εθελοντές και πολλοί νέοι και παλιοί τεχνίτες από το νησί. Λειτουργεί ως «σχολείο» όχι μόνο για τους εκκολαπτόμενους αρχαιολόγους, αλλά και για τον τοπικό πληθυσμό. Η πρώτη φορά που οι Αμοργιανοί ήρθαν σε επαφή με την ίδια τους την ιστορία ήταν μέσα από την αείμνηστη Λίλα Μαραγκού, η οποία εργάστηκε σε διάφορες αρχαιολογικές θέσεις. Πολλοί από τους ντόπιους που τη βοηθούσαν υποστηρίζουν ότι επέδρασε καταλυτικά για να καταλάβουν το παρελθόν και να κατανοήσουν το εύθραυστον του κυκλαδικού πολιτισμού, που σήμερα είναι σε κίνδυνο από την ανάπτυξη. Στην Αρκεσίνη, η πρόσφατη έρευνα της Εφορείας έφερε στο φως πολύ σημαντικά τεκμήρια από τη νεολιθική εποχή έως την κλασική, τη βυζαντινή και την υστεροβυζαντινή. Κοντολογίς, μιλάμε για έναν τόπο με συνεχόμενη ανθρώπινη παρουσία από το 5000 π.Χ. μέχρι και το 1700 μ.Χ.
 |
| Μαθήματα στο χώμα. Επάνω, οι τέντες στον χώρο της ανασκαφής στην Αρχαία Αρκεσίνη. Οι συνθήκες είναι σκληρές, αλλά σε ανταμείβει το χώμα. |
«Τα μισοθαμμένα ερείπια, λόγω της καλής διατήρησης, προσφέρουν τη δυνατότητα, όταν αυτά αποκαλυφθούν πλήρως, να μπορεί κάποιος να περιηγηθεί μέσα σε μια αρχαία πόλη», υπογραμμίζει ο κ. Αθανασούλης, που προχώρησε στην πρωτοβουλία αυτή χάρις σε μια μεγάλη χορηγία από το Ιδρυμα Αιγέας του Θανάση και της Μαρίνας Μαρτίνου. «Πέρα από την τεράστια αρχαιολογική σημασία της θέσης, η ανασκαφή βοηθά εμάς τους κρατικούς λειτουργούς της αρχαιολογίας να εμφανιζόμαστε στις τοπικές κοινωνίες όχι μόνον ως ελεγκτές του τι και πώς πρέπει να κτίζεται, αλλά και με την ιδιότητα του επιστήμονα που ερευνά το παρελθόν και το αναδεικνύει, προσφέροντάς το στην αμοργιανή κοινότητα, συμβάλλοντας και στη βιώσιμη ανάπτυξη του νησιού. Το θετικό εδώ είναι ότι οι ίδιοι οι Αμοργιανοί έχουν περιφρουρήσει το νησί τους και γνωρίζουν την ιδιαίτερη αξία που προσφέρουν η ήπια προσέγγιση και η αποφυγή του μαζικού τουρισμού».
 |
| Η ομάδα της ανασκαφής: αρχαιολόγοι, φοιτητές, εθελοντές και ντόπιοι. Ορθιος ο Δημήτρης Αθανασούλης, επικεφαλής Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων. |
Η αρχαία Αρκεσίνη –γνωστή κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους ως Καστρί– ήταν μία από τις τρεις πόλεις της Αμοργού κατά την αρχαιότητα, μαζί με τη Μινώα και την Αιγιάλη. Τα εντυπωσιακά κτιριακά κατάλοιπά της, όπως και αυτά του μεσαιωνικού κάστρου, καθώς και τα αξιόλογα κινητά ευρήματα που έχουν κατά καιρούς εντοπιστεί στην περιοχή, υποδεικνύουν τον αρχαιολογικό πλούτο. Ηδη από τον πρώτο χρόνο των ανασκαφών, βρέθηκε ένα κεφάλι ειδωλίου από την προϊστορική περίοδο, πιθανότατα την 4η χιλιετία π.Χ., ενώ η ανεύρεση εργαλείων από οψιανό ενισχύει την εικόνα της πρώιμης κατοίκησης. Η ανθρώπινη δραστηριότητα στον χώρο της ακρόπολης εντείνεται ξανά κατά την υστερορωμαϊκή περίοδο έως τον πρώιμο μεσαίωνα (3ος-8ος αι. μ.Χ.), όπως μαρτυρούν και τα χρυσά φυλαχτά που βρέθηκαν πέρυσι και ανήκαν σε θησαυρό που περιείχε και χρυσούς σόλιδους του 674/678, οι οποίοι είχαν εντοπιστεί σε ανασκαφή του 1888. Η ανασκαφή έχει ακόμη κάποιες ημέρες μέχρι την ολοκλήρωσή της και όλοι είναι ενθουσιασμένοι από τον μαγικό αυτόν τόπο, αλλά και την πιθανότητα να βρεθούν και άλλα σημαντικά αντικείμενα.
Πηγή: Μ. Πουρναρά, Καθημερινή
Δεν υπάρχουν σχόλια