Μουσείο Ακρόπολης: Ο αρχαίος πολιτισμός της Αρμενίας σε έκθεση

Επιστέψεις σκήπτρου από χρυσό και τυρκουάζ (1ος αιώνας π.Χ.) Sisian, Μουσείο της Ιστορίας της Αρμενίας. © Μουσείο της Ιστορίας της Αρμενίας ...

Επιστέψεις σκήπτρου από χρυσό και τυρκουάζ (1ος αιώνας π.Χ.) Sisian, Μουσείο της Ιστορίας της Αρμενίας. © Μουσείο της Ιστορίας της Αρμενίας

Η έκθεση ανοίγει ένα παράθυρο προς τους πολιτισμούς της Εγγύς Ανατολής, της ανατολικής Μεσογείου, της Κύπρου, της Κρήτης και του Αιγαίου στην πρώιμη εποχή του Σιδήρου.

Ένα χάλκινο κράνος με το όνομα ενός βασιλιά, μια μικροσκοπική σφραγίδα από τη σημαντική πόλη Τεϊσεμπαΐνι, μια παρωπίδα ίππου που βρέθηκε στην Ερέτρια και ένα πήλινο ειδώλιο από την Κύπρο με σκηνή παρασκευής ψωμιού.

Τα αντικείμενα αυτά προαναγγέλλουν τον κόσμο που θα ξεδιπλώσει η έκθεση «Αρχαία Αρμενία», την οποία ετοιμάζει το Μουσείο Ακρόπολης με περίπου 200 αρχαιότητες – εγκαινιάζεται στα μέσα Νοεμβρίου και θα διαρκέσει έως την άνοιξη του 2027.

Παρωπίδα ίππου, Ιερό Δαφνηφόρου Απόλλωνα, Ερέτρια, 9ος αι. π.Χ., χαλκός.
[Credit: Εφορεία Αρχαιοτήτων Εύβοιας / Ανδρέας Σκιαδαρέσης]

Θα φιλοξενηθεί στην Αίθουσα Περιοδικών Εκθέσεων και θα ανοίξει έναν νέο κύκλο διοργανώσεων του Μουσείου για την ανάδειξη αρχαίων πολιτισμών. Κεντρικός της άξονας δεν θα είναι μόνο η ιστορία της Αρμενίας, αλλά και οι πολιτιστικές διαδρομές που συνέδεαν τα αρμενικά υψίπεδα με την Εγγύς Ανατολή, την ανατολική Μεσόγειο, την Κύπρο, την Κρήτη και το Αιγαίο.

Μια μεγάλη χρονολογική διαδρομή που καλύπτει χιλιετίες ξεκινώντας από την Παλαιολιθική εποχή και φθάνοντας ως τον 4ο μ.Χ. αιώνα καλύπτει η νέα έκθεση του Μουσείου Ακρόπολης που είναι αφιερωμένη στην «Αρχαία Αρμενία». Με 200 περίπου αρχαιότητες όλων των περιόδων αλλά με έμφαση σε ένα από τα γοητευτικότερα κεφάλαια του αρχαίου πολιτισμού της Αρμενίας, αυτό της περιόδου της Ουραρτού η έκθεση, που θα εγκαινιαστεί σε μέσα Νοεμβρίου ανοίγει ένα παράθυρο προς τους πολιτισμούς της Εγγύς Ανατολής, της ανατολικής Μεσογείου, της Κύπρου, της Κρήτης και του Αιγαίου στην πρώιμη εποχή του Σιδήρου.

Πήλινο ειδώλιο από την Κύπρο με σκηνή παρασκευής ψωμιού, 6ος-5ος αι. π.Χ., Ιερό των Καμηλαργών, Λάρνακ. [Credit: Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου]

Ως η πρώτη χώρα που υιοθέτησε το Χριστιανισμό τον 4ο μ.Χ. αιώνα είναι γνωστή κυρίως μέσω των μεγάλων εκθέσεων διεθνώς για τον χριστιανικό πολιτισμό της, ενώ ελάχιστα είναι γνωστά για την Παλαιολιθική εποχή και την Εποχή του Χαλκού, και την Πρώιμη εποχή του Σιδήρου, όπως και για τις μετέπειτα ιστορικές περιόδους των αρχαϊκών, κλασικών ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων.

Χάλκινη ζώνη με εγχάρακτη παράσταση (12ος – 11ος αιώνας π.Χ.) Lchashen, Μουσείο της Ιστορίας της Αρμενίας. © Μουσείο της Ιστορίας της Αρμενίας

Η ιστορία

Πρώτοι κάτοικοι της Αρμενίας αναφέρονται οι Χουρίτες με πολιτισμό που από την 3η χιλιετία π.Χ. εξαπλώθηκε στα υψίπεδα του όρους Αραράτ, που όπως είναι γνωστό σημειώνεται στη Βίβλο ως ο τόπος όπου προσάραξε η Κιβωτός του Νώε. Ακολούθησαν κι άλλα βασίλεια ενώ η στρατηγική θέση της χώρας μεταξύ δύο ηπείρων προκάλεσε μέσα στους αιώνες τις επιθέσεις διαφόρων λαών μεταξύ των οποίων και αρχαίων Ελλήνων, Ρωμαίων και αργότερα των Βυζαντινών.

Η Ουραρτού, στην οποία επικεντρώνεται η έκθεση ήταν βασίλειο της Εποχής του Σιδήρου που εκτεινόταν από τον Ευφράτη ως την λίμνη Ούρμα και από τα όρη του βόρειου Ιράκ ως τα όρη του Μικρού Καυκάσου. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές στην περιοχή έχουν φέρει στο φως φρούρια αλλά εκπληκτικά αντικείμενα από μέταλλο καθώς ήταν εξαιρετικά αναπτυγμένη η μεταλλουργία. Το βασίλειο μάλιστα, όπως έχει αναδειχθεί κατά τον 9ο π.Χ. αιώνα ένας πολύ ισχυρός αντίπαλος της Ασσυριακής αυτοκρατορίας.

Χάλκινο κράνος, 786-764 π.Χ., Καρμίρ Μπλουρ–Τεϊσεμπαΐνι. 
© Μουσείο της Ιστορίας της Αρμενίας 

Ανάμεσα στα αντικείμενα που έχουν ήδη παρουσιαστεί ως χαρακτηριστικά της έκθεσης βρίσκεται ένα χάλκινο κράνος με επιγραφή του βασιλιά Αργκίστι Α’, ο οποίος βασίλεψε από το 786 έως το 764 π.Χ. Το κράνος προέρχεται από το Καρμίρ Μπλουρ, όπου βρισκόταν η οχυρωμένη πόλη Τεϊσεμπαΐνι, και ανήκει στο Ιστορικό Μουσείο της Αρμενίας.

Από την ίδια περιοχή προέρχεται και μια σφραγίδα του 7ου αιώνα π.Χ., κατασκευασμένη από στεατίτη, η οποία επελέγη για την πρώτη παρουσίαση της διοργάνωσης.

Σφραγίδα από το Ουραρτού, 7ος αιώνας π.Χ.
 © Μουσείο της Ιστορίας της Αρμενίας

Ειδώλιο ελαφιού από χαλκό (12ος – 11ος αιώνας π.Χ.), Tolors, Μουσείο της Ιστορίας της Αρμενίας. © Μουσείο της Ιστορίας της Αρμενίας.

Η συνεργασία Αθήνας και Ερεβάν

Η έκθεση αποτελεί καρπό της συνεργασίας ανάμεσα στο Μουσείο Ακρόπολης και το Ιστορικό Μουσείο της Αρμενίας.

Το σχετικό μνημόνιο υπογράφηκε στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 2026 από τον γενικό διευθυντή του Μουσείου Ακρόπολης, Νικόλαο Σταμπολίδη, και τον διευθυντή του Ιστορικού Μουσείου της Αρμενίας, Νταβίτ Πογοσιάν.

Κατά την υπογραφή του μνημονίου είχε ανακοινωθεί ότι η πρώτη κοινή έκθεση θα περιλάμβανε περισσότερα από 100 αντικείμενα από την προχριστιανική Αρμενία. Ο αριθμός έχει πλέον ανέλθει στις περίπου 200 αρχαιότητες, γεγονός που δείχνει ότι ο αρχικός σχεδιασμός διευρύνθηκε σημαντικά. Η συμφωνία προβλέπει επίσης ανταλλαγή επιστημονικής γνώσης και μουσειακής εμπειρίας ανάμεσα στα δύο ιδρύματα.

Μέχρι στιγμής, ο χρονικός ορίζοντας της έκθεσης προσδιορίζεται από τα μέσα Νοεμβρίου 2026 έως την άνοιξη του 2027. Αναμένονται η ακριβής ημερομηνία των εγκαινίων, η πλήρης διάρκεια, ο αναλυτικός κατάλογος των εκθεμάτων και το παράλληλο πρόγραμμα ξεναγήσεων και εκδηλώσεων.

Πηγή: Μ. Θερμού, MonoNews, Pontos News