Γερμανία: Ερασιτέχνης ανακάλυψε τον μεγαλύτερο ρωμαϊκό θησαυρό αργυρών δηναρίων της εποχής του Αδριανού

Έναν από τους σημαντικότερους θησαυρούς ρωμαϊκών νομισμάτων που έχουν βρεθεί στη Γερμανία ανακάλυψε ένας ερασιτέχνης αρχαιολόγος σε χωράφι, ...

Έναν από τους σημαντικότερους θησαυρούς ρωμαϊκών νομισμάτων που έχουν βρεθεί στη Γερμανία ανακάλυψε ένας ερασιτέχνης αρχαιολόγος σε χωράφι, όταν ο ανιχνευτής μετάλλων που χρησιμοποιούσε συνέχισε να εκπέμπει σήματα μετά τον εντοπισμό των πρώτων ευρημάτων.

Ο Oliver Riedl, που εντόπισε τα πρώτα ασημένια νομίσματα κοντά στην πόλη Wesseling, στον Ρήνο, νότια της Κολωνίας, κατάλαβε ότι πιθανότατα βρισκόταν μπροστά σε κάτι πολύ μεγαλύτερο και ενημέρωσε τις αρμόδιες αρχαιολογικές υπηρεσίες.

Τα πρώτα αργυρά δηνάρια εντοπίστηκαν από τον μεταλλοανιχνευτή Oliver Riedl. Αφού ανέσυρε 15 νομίσματα, αντιλήφθηκε ότι κάτω από το έδαφος υπήρχε ένα πολύ μεγαλύτερο εύρημα, καθώς ο ανιχνευτής του εξακολουθούσε να δίνει ενδείξεις. Ο Riedl διέκοψε την έρευνά του και ενημέρωσε την Υπηρεσία Αρχαιολογικής Κληρονομιάς της Περιφερειακής Ένωσης της Ρηνανίας (LVR-ABR).

Επιλεγμένα νομίσματα από τον θησαυρό.
[Credit: Marcel Zanjani/LVR – Υπηρεσία Αρχαιολογικής Κληρονομιάς της Ρηνανίας]

Η ομάδα αποκάλυψε περισσότερα από 900 επιπλέον δηνάρια, ανεβάζοντας το σύνολο στα 934 νομίσματα, συνολικού βάρους 3,1 κιλών αργύρου, τα οποία αποτελούν, σύμφωνα με την Υπηρεσία Διατήρησης Αρχαιολογικών Μνημείων της Ρηνανίας (LVR), τον μεγαλύτερο θησαυρό νομισμάτων από την εποχή του αυτοκράτορα Αδριανού που έχει βρεθεί ποτέ στη Γερμανία.

Με βάση την αγοραστική τους αξία, το ποσό αντιστοιχούσε σε περισσότερους από τρεις ετήσιους μισθούς ενός Ρωμαίου λεγεωνάριου. Ωστόσο, καθώς περίπου το ήμισυ του μισθού του παρακρατούνταν για την κάλυψη των εξόδων διατροφής και εξοπλισμού, ένας λεγεωνάριος θα χρειαζόταν να αποταμιεύσει κάθε δηνάριο που λάμβανε για περίπου έξι χρόνια, προκειμένου να συγκεντρώσει ένα χρηματικό απόθεμα αυτού του μεγέθους.

Το νεότερο νόμισμα του θησαυρού κόπηκε το 124/125 μ.Χ., γεγονός που υποδεικνύει ότι η απόκρυψη του θησαυρού πραγματοποιήθηκε πιθανότατα κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Αδριανού (117–138 μ.Χ.).

Νόμισμα από την περίοδο βασιλείας του αυτοκράτορα Δομιτιανού, της δυναστείας των Φλαβίων. [Credit: Marcel Zanjani/LVR – Υπηρεσία Αρχαιολογικής Κληρονομιάς της Ρηνανίας]

Ωστόσο, σχεδόν όλα τα νομίσματα είναι παλαιότερα από την εποχή του Αδριανού. Τα περισσότερα είχαν κοπεί κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Φλαβίων (69–96 μ.Χ.). Για τον λόγο αυτό, οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι ο θησαυρός συγκροτήθηκε κυρίως γύρω στο 100 μ.Χ. και αποκρύφθηκε δύο ή τρεις δεκαετίες αργότερα, με την προσθήκη ενός νεότερου, σύγχρονου της εποχής νομίσματος.

Το παλαιότερο νόμισμα του θησαυρού χρονολογείται στο 148 π.Χ. και είχε κοπεί κατά τη διάρκεια της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας. Επομένως, ήταν σχεδόν 300 ετών όταν αποκρύφθηκε.

Ακόμη και τα παλαιότερα και περισσότερο φθαρμένα από την κυκλοφορία νομίσματα εξακολουθούσαν να βρίσκονται σε ισχύ κατά τον χρόνο της απόκρυψης. Σε ένα από αυτά διακρίνεται υστερόσημο (countermark), το οποίο επιβεβαίωνε ότι το νόμισμα εξακολουθούσε να διατηρεί την αξία ενός αργυρού δηναρίου, παρά τις πολλές δεκαετίες κυκλοφορίας του.

Έντονα φθαρμένο από την κυκλοφορία νόμισμα, του οποίου η αξία επιβεβαιώθηκε μεταγενέστερα με υστερόσημο (δεξιά).  [Credit: Marcel Zanjani/LVR – Υπηρεσία Αρχαιολογικής Κληρονομιάς της Ρηνανίας]

Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής έγινε σύντομα αντιληπτή συγκέντρωση μεγάλου αριθμού νομισμάτων. Για να μελετηθεί καλύτερα το εύρημα, οι αρχαιολόγοι ανέσκαψαν και ανέσυραν το σύνολο ως ενιαίο αρχαιολογικό σύνολο («block lift») και το μετέφεραν στο εργαστήριο συντήρησης του LVR State Museum στη Βόννη.

Εκεί, ο χωμάτινος όγκος που περιείχε τα νομίσματα υποβλήθηκε αρχικά σε ακτινογραφικό έλεγχο, επιτρέποντας στους αρχαιολόγους να αποκτήσουν σημαντικές πληροφορίες πριν από την αποκάλυψη των νομισμάτων. Παράλληλα, εντοπίστηκαν θραύσματα κεραμικού αγγείου και κατάλοιπα άχυρου.

«Ήταν ξεκάθαρο για μένα ότι κάτι μεγαλύτερο ήταν θαμμένο εδώ» δήλωσε ο Riedl, περιγράφοντας πως ο ανιχνευτής του συνέχιζε να δίνει ενδείξεις ακόμη και αφού είχε ήδη βρει αρκετά νομίσματα.

«Τα νομίσματα πιθανότατα είχαν αρχικά τοποθετηθεί σε ένα αγγείο επενδεδυμένο με άχυρο», αναφέρει η Rahel Otte. Με την πάροδο των ετών, όμως, οι γεωργικές δραστηριότητες κατέστρεψαν το αγγείο και τα νομίσματα διασκορπίστηκαν στο έδαφος. «Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της έρευνάς μας μπορέσαμε να εντοπίσουμε και να ανακτήσουμε όλα τα νομίσματα».

Ρωμαϊκά νομίσματα εκτεθειμένα στο Κρατικό Μουσείο LVR στη Βόννη της Γερμανίας.  [Credit: Marcel Zanjani/LVR – Υπηρεσία Αρχαιολογικής Κληρονομιάς της Ρηνανίας]

Ο θησαυρός εκτίθεται πλέον στο LVR State Museum στη Βόννη, όπου παρουσιάζεται σε περίπου 300 αρχαιολόγους από ολόκληρη τη Γερμανία, οι οποίοι βρίσκονται στην πόλη για το ετήσιο συνέδριο της West and South German Association for Archaeological Research.

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, τα νομίσματα πιθανότατα θάφτηκαν σκόπιμα κατά το δεύτερο τέταρτο του 2ου αιώνα μ.Χ. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο ιδιοκτήτης τους θέλησε να τα κρύψει για λόγους ασφαλείας. «Φυσικά μπορούμε μόνο να κάνουμε υποθέσεις για τα κίνητρα, αλλά είναι πολύ πιθανό κάποιος να ήθελε να προστατεύσει τα χρήματά του» δήλωσε ο αρχαιολόγος Έριχ Κλάσεν, επικεφαλής της LVR.

Ωστόσο, παραμένει άγνωστο γιατί ο θησαυρός δεν ανακτήθηκε ποτέ. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν πιθανό ο ιδιοκτήτης του να πέθανε πριν προλάβει να επιστρέψει στο σημείο ή να μεταφέρει σε κάποιον άλλον το μυστικό της κρυψώνας.

Πηγή: Πρώτο Θέμα, The History Blog