Νορβηγία: Το λιώσιμο των πάγων αποκαλύπτει βέλος 5.000 ετών

Αιχμή βέλους από σχιστόλιθο, ηλικίας περίπου 5.000 ετών. Η λεπτά επεξεργασμένη αιχμή βέλους από σχιστόλιθο εντοπίστηκε μαζί με τμήματα του ξ...

Αιχμή βέλους από σχιστόλιθο, ηλικίας περίπου 5.000 ετών. Η λεπτά επεξεργασμένη αιχμή βέλους από σχιστόλιθο εντοπίστηκε μαζί με τμήματα του ξύλινου στελέχους της, στην παρυφή του πάγου. [Credit: Åsa Rommetveit Celius, Δήμος Innlandet, Secrets of the Ice]

Οι αρχαιολόγοι ανέσυραν 48 προϊστορικά βέλη από ορεινές παγωμένες εκτάσεις που λιώνουν στα όρη Jotunheimen της Νορβηγίας. Ένα από τα αρχαιότερα είναι ένα βέλος ηλικίας 5.000 έως 6.000 ετών, το οποίο διαθέτει αιχμή από σχιστόλιθο, ξύλινο στέλεχος και ίχνη προϊστορικών συνδέσεων.

Η λεπτά επεξεργασμένη αιχμή βέλους από σχιστόλιθο εντοπίστηκε μαζί με τμήματα του ξύλινου στελέχους της, στην παρυφή του πάγου.

Η ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε κατά την διάρκεια ερευνητικής αποστολής που καταγράφει μια σαφή μεταβολή στην ηλικία των αντικειμένων που αναδύονται από τους ορεινούς πάγους της Νορβηγίας. Όλο και περισσότερα αντικείμενα χρονολογούνται πλέον στη Νεολιθική Εποχή / Εποχή του Λίθου και στην Εποχή του Χαλκού, ενώ ορισμένα έχουν ηλικία μεγαλύτερη των 2.000 ετών.

Τμήματα του στελέχους βέλους, ηλικίας περίπου 5.000 ετών.
[Credit: Åsa Rommetveit Celius, Περιφερειακός Δήμος Innlandet, Secrets of the Ice].

Τα νέα ευρήματα προέρχονται από την ορεινή περιοχή Kvitingskjølen, στα όρη Jotunheimen. Ερευνητές του Προγράμματος Αρχαιολογίας των Παγετώνων του Innlandet, γνωστού ως «Secrets of the Ice», εργάστηκαν επί τρεις εβδομάδες στις περιοχές Langfonne, Storfonne και Handklefonne.

Η ομάδα διαπίστωσε ότι μεγάλες εκτάσεις πάγου είχαν εξαφανιστεί. Σε ορισμένα σημεία, περιοχές που μέχρι πρόσφατα καλύπτονταν από πάγο είναι πλέον εντελώς εκτεθειμένες. Παράλληλα, ο αρχαιότερος πάγος αποκαλύπτει και ορισμένα από τα αρχαιότερα αρχαιολογικά ευρήματα.

Το μοτίβο αυτό διαφέρει από τα πρώτα χρόνια της έρευνας από το Innlandet. Όταν ξεκίνησαν οι εργασίες, το 2006, τα περισσότερα αντικείμενα που ανασύρονταν είχαν ηλικία μικρότερη των 2.000 ετών. Ιδιαίτερα συχνά ήταν τα ευρήματα που χρονολογούνταν στην Εποχή των Βίκινγκς. Αντικείμενα ηλικίας άνω των 2.000 ετών ήταν πολύ λιγότερο συχνά.

Σήμερα, οι αρχαιολόγοι εντοπίζουν πολλά περισσότερα αντικείμενα της Εποχής του Λίθου και της Εποχής του Χαλκού να αναδύονται από τους πάγους. Τα αρχαιότερα ευρήματα που έχουν καταγραφεί στο ευρύτερο πλαίσιο του προγράμματος χρονολογούνται πλέον περισσότερο από 6.000 χρόνια πριν.

Η μεταβολή αυτή υποδεικνύει την απώλεια παλαιότερων στρωμάτων πάγου. Καθώς τα στρώματα αυτά λιώνουν, αρχαία αντικείμενα εμφανίζονται στην επιφάνεια. Μόλις εκτεθούν, οργανικά υλικά, όπως ξύλο, δέρμα, τένοντες και υφάσματα, αρχίζουν να αποσυντίθενται.

Από το 2006, το πρόγραμμα έχει καταγράψει 73 αρχαιολογικές θέσεις και έχει ανακτήσει περισσότερα από 5.000 αρχαιολογικά αντικείμενα. Τα ευρήματα περιλαμβάνουν βέλη, τόξα και άλλον κυνηγετικό εξοπλισμό, που συνδέεται με το κυνήγι ταράνδων κατά την αρχαιότητα. Οι αρχαιολόγοι έχουν επίσης εντοπίσει ενδύματα, υποδήματα, υποζύγια μεταφοράς και αντικείμενα της καθημερινής ζωής.

Πλήρες βέλος με αιχμή και στέλεχος (ηλικίας περίπου 1.300 ετών), στον τόπο εύρεσης. [Credit: Espen Finstad, Innlandet County Municipality, Secrets of The Ice].

Οι συνθήκες κατάψυξης συνέβαλαν στη διατήρηση αυτών των ευπαθών υλικών επί χιλιάδες χρόνια. Αυτή η εξαιρετικά σπάνια κατάσταση διατήρησης προσφέρει στους ερευνητές πολύτιμα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ζούσαν, μετακινούνταν και κυνηγούσαν στα ορεινά περιβάλλοντα μεγάλου υψομέτρου.

Τα 48 βέλη που ανασύρθηκαν φέτος εντοπίζονται κατά την 20ή επέτειο της λειτουργίας του ερευνητικού έργου. Επί δύο δεκαετίες, οι ερευνητές παρακολουθούν την υποχώρηση των ορεινών πάγων και τη μεταβολή του αρχαιολογικού πλαισίου που αυτή προκαλεί.

Η ερευνητική ομάδα αναμένει ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί. Με βάση τις παρατηρήσεις των τελευταίων 20 ετών, ο πάγος σε πολλές αρχαιολογικές θέσεις ενδέχεται να εξαφανιστεί πλήρως μέσα σε περίπου δύο δεκαετίες.

Ορισμένα από τα φετινά ευρήματα στην έκθεση «Fresh finds»

Η απώλεια αυτή δημιουργεί ένα περιορισμένο χρονικό περιθώριο για την αρχαιολογική έρευνα. Τα αντικείμενα που αποκαλύπτονται από την υποχώρηση των πάγων συχνά αποσυντίθενται γρήγορα, γεγονός που σημαίνει ότι οι ερευνητές πρέπει να τα καταγράψουν και να τα ανακτήσουν σύντομα μετά την εμφάνισή τους.

Ορισμένα από τα φετινά ευρήματα στην έκθεση «Πρόσφατα ευρήματα» («Fresh finds») στο Νορβηγικό Ορεινό Μουσείο (Norwegian Mountain Museum) στο Lom. [Credit: Live Andrea Sulheim, Norwegian Mountain Museum]

Η φετινή περίοδος εργασιών πεδίου βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Οι ερευνητές διασφαλίζουν και τεκμηριώνουν τα νέα ευρήματα, προτού αυτά προετοιμαστούν για περαιτέρω μελέτη και εργασίες συντήρησης.

Ορισμένα από τα αρχαιότερα αντικείμενα έχουν ήδη τοποθετηθεί σε ειδική προθήκη με ψύξη στο Νορβηγικό Ορεινό Μουσείο στο Lom. Ανάμεσά τους βρίσκεται και το βέλος ηλικίας 5.000 έως 6.000 ετών, με την αιχμή από σχιστόλιθο και το ξύλινο στέλεχός του.

Οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να δουν ορισμένα από αυτά τα ευρήματα μόλις λίγες ημέρες μετά την ανάκτησή τους από τους πάγους.

Πηγή: Archaeology News