Επιστήμονες από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη ολοκλήρωσαν τη συντήρηση των τοιχογρα...
Επιστήμονες από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη ολοκλήρωσαν τη συντήρηση των τοιχογραφιών σε ένα σπουδαίο βυζαντινό μνημείο της Βόρειας Μακεδονίας. Ο άγγελος που τυπώθηκε σε χαρτονόμισμα.
Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία κομνήνειας τέχνης που σώζονται στην επικράτεια της άλλοτε Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Οι άγγελοι στον ναό του Αγίου Γεωργίου, στη μικρή πόλη Κουρμπίνοβο της Βόρειας Μακεδονίας, σχεδόν μία ώρα από τις Πρέσπες της Φλώρινας, απέκτησαν νέα ζωή και αποτελούν έναν από τους πιο σπουδαίους τοιχογραφικούς διάκοσμους του 12ου αιώνα. Άγγελοι με έντονα χρώματα στα ιμάτια, εκφραστικά πρόσωπα, χέρια που διακρίνονται οι γραμμώσεις στις παλάμες, φτερά ανοιγμένα, ίπτανται πλέον μέσα στον ναό, αναδεικνύοντας τον εικονογραφικό κύκλο μιας από τις σπουδαιότερες ζωγραφικές συνθέσεις της εποχής διακυβέρνησης από τη Δυναστεία των Κομνηνών, γνωστή και ως κομνήνεια περίοδος.
Έργο άγνωστου αγιογράφου ή αγιογράφων οι άγγελοι του Αγίου Γεωργίου είναι ένα σύνολο ζωγραφικής σύνθεσης εξαιρετικής τέχνης και ομορφιάς, τόσο όμορφοι και τόσο ζωντανοί, που πριν μερικά χρόνια η εθνική τράπεζα της γειτονικής χώρας αποτύπωσε εκείνον που ίπταται στην κόγχη, σε χαρτονόμισμα.
Ο ναός είναι μονόχωρη βασιλική, μήκους 17 μέτρων και πλάτους 7 μέτρων και η αγιογράφησή του ξεκίνησε στις 25 Απριλίου του 1191, σύμφωνα με επιγραφή που διασώζεται στο βόρειο τμήμα της Αγίας Τράπεζας. Άγνωστος παραμένει και ο δωρητής. Αγιογραφήθηκε επί αυτοκράτορα Ισαάκ Β΄ Άγγελου (1185-1195) και της συζύγου του Μαργαρίτας, κόρης του Μπέλα Γ΄ βασιλιά της Ουγγαρίας και της Κροατίας, η οποία μετονομάστηκε σε Μαρία.
Κατά τον 17ο αιώνα είναι πιθανόν να εγκαταλείφθηκε ο ναός και στη διάρκεια του 19ου αιώνα αναγεννήθηκε και έγιναν προσθήκες στον σκελετό του, ενώ η βόρεια και η νότια είσοδος έκλεισαν και αντικαταστάθηκαν με δύο παράθυρα, χωρίς να υπάρξει καμία φθορά η βλαπτική παρέμβαση στην εικονογράφηση.
Πριν από λίγες μέρες ολοκληρώθηκε το έργο συντήρησης των τοιχογραφιών του βυζαντινού ναού του Αγίου Γεωργίου, ένα εγχείρημα δύσκολο, το οποίο είχαν αναλάβει συντηρητές από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη. Το έργο που διήρκησε σχεδόν 4 χρόνια είχε αναλάβει το ΕΚΒΜΜ στο πλαίσιο της συνεργασίας με το υπουργείο Πολιτισμού της Βόρειας Μακεδονίας.
«Ολόκληρος ο τοιχογραφικός διάκοσμος στον ναό του Αγίου Γεωργίου στο Κουρμπίνοβο είναι ένα εντυπωσιακό σύνολο τέχνης που δεν υπάρχει όμοιό του», λέει στη Voria, η διευθύντρια του ΕΚΒΜΜ -και διευθύντρια του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού-, Φλώρα Καραγιάννη.
Με την πλέον σύγχρονη τεχνολογία και πολλή υπομονή και συγκέντρωση οι συντηρητές αποκατέστησαν τις φθορές του χρόνου και ανέδειξαν τα χρώματα και τις μορφές στον χριστολογικό κύκλο των τοιχογραφιών. Από τις παραστάσεις ξεχωρίζουν εκείνες της Παναγίας στην αψίδα, του Αγίου Δημητρίου, των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου. Ωστόσο εκείνο που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον των βυζαντινολόγων, αλλά και του κοινού είναι οι πάνω από 20 άγγελοι, κάποιοι από τους οποίους ίπτανται και πλαισιώνουν την πιο αναγνωρίσιμη ορθόδοξη αγιογραφία της Παναγίας, την Πλατυτέρα των Ουρανών. Ειδικά μάλιστα η απεικόνιση του Αρχάγγελου Γαβριήλ είναι τόσο σπάνια και τόσο εντυπωσιακή που έχει γίνει σύμβολο και ορόσημο για την εκκλησία όχι μόνο του Κουρμπίνοβο, αλλά ολόκληρης της Βόρειας Μακεδονίας και της Βαλκανικής.
Ο βυζαντινός ναός του Αγίου Γεωργίου είναι επισκέψιμο μνημείο και συγκεντρώνει πλήθος ντόπιων και τουριστών, καθώς οι ιπτάμενοι άγγελοί του είναι ονομαστοί σε όλη τη νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σύμφωνα με την κ. Καραγιάννη το μνημείο, στο οποίο διασώζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό ο αρχικός εικονογραφικός διάκοσμος, χρονολογείται βάσει επιγραφής στο έτος 1191. Δεν υπάρχει όμως υπογραφή στις εικόνες και έτσι δεν είναι γνωστός ο σπουδαίος καλλιτέχνης που αγιογράφησε τον ναό, ενώ η τεχνοτροπία έχει ομόλογό της στον ναό των Αγίων Αναργύρων, στη συνοικία Απόζαρι στη βόρεια πλευρά της Καστοριάς.
«Θέλουμε να ευχαριστήσουμε το Εθνικό Ινστιτούτο Μνημείων και Μουσείων της πόλης Μπίτολα (Μοναστήρι) για την πολυετή και αγαστή συνεργασία, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την απόδοση στο κοινό των συντηρημένων τοιχογραφιών του 12ου αιώνα, κορυφαίο δείγμα της εποχή των Κομνηνών», ανέφερε η κ. Καραγιάννη.
Με αφορμή την ολοκλήρωση των εργασιών, στις αρχές Οκτωβρίου το βυζαντινό μνημείο επισκέφτηκαν η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη και ο υπουργός Πολιτισμού, Τουρισμού, Αθλητισμού και Νεότητας της Βόρειας Μακεδονίας Σεντάτ Σουλεϊμάνι. Οι δύο υπουργοί, αλλά και στελέχη της επιστημονικής κοινότητας των δύο χωρών εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για το άριστο αποτέλεσμα των εργασιών και εκδήλωσαν την πρόθεσή τους για τη συνέχιση της συνεργασίας και σε άλλα μνημεία.
Πηγή: Μ. Ριτζαλέου, Voria
Δεν υπάρχουν σχόλια