Βυθισμένος ρωμαϊκός λιμένας ίσως κρύβει τα ίχνη της απόβασης του Οκταβιανού το 44 π.Χ.

Βυθισμένος ρωμαϊκός λιμένας στην Ιταλία, ο οποίος ενδέχεται να συνδέεται με την απόβαση του Οκταβιανού το 44 π.Χ., υπό ανασκαφή. [ Credit: U...

Βυθισμένος ρωμαϊκός λιμένας στην Ιταλία, ο οποίος ενδέχεται να συνδέεται με την απόβαση του Οκταβιανού το 44 π.Χ., υπό ανασκαφή. [Credit: University of Salento]

Οι αρχαιολόγοι ξεκίνησαν μια νέα περίοδο έρευνας στην περιοχή San Giovanni, εντός του Κρατικού Φυσικού Καταφυγίου Le Cesine, κοντά στο Vernole της νότιας Ιταλίας. Η ερευνητική περίοδος του 2026 πραγματοποιείται από τις 7 Σεπτεμβρίου έως τις 4 Οκτωβρίου, με εργασίες τόσο στην ξηρά όσο και στον θαλάσσιο χώρο.

Το πρόγραμμα υλοποιείται από το Τμήμα Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Πανεπιστημίου του Salento, υπό την επιστημονική διεύθυνση της Rita Auriemma. Οι εργασίες πραγματοποιούνται κατόπιν άδειας του Υπουργείου Πολιτισμού της Ιταλίας, με την υποστήριξη τοπικών πολιτιστικών και δημόσιων φορέων.

Ένας μεγάλος ρωμαϊκός λιμενικός συγκρότημα κάτω από τη θάλασσα

Βασικός στόχος της φετινής έρευνας είναι ένα μεγάλο ρωμαϊκό λιμενικό συγκρότημα, το οποίο βρίσκεται σήμερα βυθισμένο στη θάλασσα, μπροστά από το πρώην αντλιοστάσιο. Οι αρχαιολόγοι μελετούν μια μακρά, ευθύγραμμη κατασκευή, η οποία ξεκινά από την αρχαία ακτογραμμή και καταλήγει σε μια ευρεία πλατφόρμα.

Η κατασκευή ακολουθεί κάτοψη σε σχήμα Γ, έναν τύπο που απαντά σε ρωμαϊκές λιμενικές εγκαταστάσεις κατά μήκος χαμηλών και αμμωδών ακτών της Μεσογείου. Σήμερα, μεγάλο μέρος της κατασκευής σώζεται μόνο ως βυθισμένη θεμελίωση.

[Credit: University of Salento]

Η ερευνητική ομάδα επιδιώκει να επιβεβαιώσει την χρονολόγηση στην περίοδο του Αυγούστου, μεταξύ των τελευταίων δεκαετιών του 1ου αιώνα π.Χ. και του 1ου αιώνα μ.Χ. Παράλληλα, εξετάζεται η πιθανή σύνδεση του λιμένα με ένα σημαντικό γεγονός της ρωμαϊκής ιστορίας.

Μία από τις υπό διερεύνηση υποθέσεις είναι ότι στον συγκεκριμένο λιμένα ενδέχεται να αποβιβάστηκε ο Οκταβιανός το 44 π.Χ., μετά τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα. Από εκεί, σύμφωνα με την υπόθεση, θα συνέχιζε την πορεία του προς τη Ρώμη. Η ανασκαφική έρευνα αναμένεται να συμβάλει στην αξιολόγηση του κατά πόσον η χρονολόγηση και η μορφολογία του λιμένα συμφωνούν με το συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός.

Μεγάλο τμήμα της αρχαίας κατασκευής βρίσκεται σήμερα καλυμμένο από στρώσεις άμμου. Οι αρχαιολόγοι θα καταγράψουν και θα χαρτογραφήσουν την πλήρη κάτοψή της, ενώ παράλληλα θα διερευνήσουν τη σχέση της με μια ακόμη βυθισμένη κατασκευή που βρίσκεται βορειότερα.

Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι η δεύτερη αυτή κατασκευή ενδέχεται να αποτελούσε πύργο φάρου. Είναι σήμερα γνωστή ως «Βυθισμένη Εκκλησία».

Έρευνα και στην ξηρά

Παράλληλα με την υποβρύχια έρευνα, θα συνεχιστούν οι ανασκαφικές εργασίες στην ξηρά. Οι ανασκαφές του 2025 έδειξαν ότι ο οικισμός που αναπτυσσόταν δίπλα στην αρχαία ακτογραμμή ήταν μεγαλύτερος και αρχιτεκτονικά πιο σύνθετος από ό,τι αρχικά είχε εκτιμηθεί.

Κατά τη φετινή περίοδο, οι αρχαιολόγοι θα επικεντρωθούν σε μια μεγάλη επιχρισμένη λεκάνη, η οποία εντοπίστηκε εντός του αρχαιολογικού χώρου.

[Credit: University of Salento]

Η λεκάνη ενδέχεται να αποτελούσε τμήμα μιας ρωμαϊκής εγκατάστασης επεξεργασίας και αλιπάστωσης ψαριών. Η θέση της, κοντά στις αρχαίες εγκαταστάσεις παραγωγής άλατος που είναι γνωστές ως Conche del sale, ενισχύει αυτή την ερμηνεία.

Μια δεύτερη πιθανότητα συνδέει τη λεκάνη με την παραγωγή οίνου. Οι αρχαιολόγοι εξετάζουν κατά πόσον πρόκειται για lacus vinarius, δηλαδή λεκάνη που χρησιμοποιούνταν στην οινοπαραγωγική διαδικασία σε μια ρωμαϊκή αγροτική έπαυλη (villa rustica).

Νέο ερευνητικό και συντηρητικό κέντρο στην Acaya

Μια νέα εγκατάσταση στην κοντινή Acaya θα υποστηρίξει τις εργασίες πεδίου. Το Acaya LandLivingLab, το οποίο στεγάζεται σε χώρους του Κάστρου της Acaya, θα χρησιμοποιείται για την αποθήκευση, καταγραφή, τεκμηρίωση και συντήρηση των αρχαιολογικών ευρημάτων που προέρχονται από τις ανασκαφές.

Το εργαστήριο θα λειτουργήσει παράλληλα ως βάση για δράσεις δημόσιας αρχαιολογίας. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ξεναγήσεις, ημέρες ανοικτής ανασκαφής, εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία, εκδηλώσεις για την πολιτιστική κληρονομιά, ομιλίες ειδικών, καθώς και δράσεις περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης.

Οι επισκέπτες θα έχουν επίσης τη δυνατότητα να γνωρίσουν αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικά μνημεία στην ευρύτερη περιοχή της Acaya.

Συνεργασία για την ενάλια αρχαιολογία

Στο ερευνητικό πρόγραμμα συμμετέχουν αρκετοί επιστημονικοί και επιχειρησιακοί εταίροι. Τα γραφεία της Λιμενικής Αρχής στο Otranto και το San Cataldo, καθώς και η 1η Μονάδα Υποβρύχιων Επιχειρήσεων του Ιταλικού Λιμενικού Σώματος στο San Benedetto del Tronto, συμβάλλουν στην ασφάλεια των υποβρύχιων εργασιών.

Η ομάδα ArcheoSub του Πανεπιστημίου του Salento συνεργάζεται εδώ και χρόνια με τη συγκεκριμένη μονάδα του Λιμενικού Σώματος. Παράλληλα, το Politecnico di Torino συνεχίζει την τεκμηρίωση μέσω τοπογραφικών και φωτογραμμετρικών αποτυπώσεων, τόσο στην ξηρά όσο και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Στην ερευνητική εκστρατεία συμμετέχουν και υποστηρικτικοί τοπικοί φορείς και οργανώσεις.

Η ερευνητική ομάδα ευελπιστεί ότι η φετινή αρχαιολογική έρευνα θα συμβάλει στην κατανόηση της εξέλιξης και της διαμόρφωσης του βυθισμένου λιμένα, καθώς και του τρόπου λειτουργίας του παράκτιου οικισμού.

Παράλληλα, τα αρχαιολογικά ευρήματα θα αποκτήσουν έναν νέο χώρο για μελέτη, τεκμηρίωση και συντήρηση στην Acaya, δημιουργώντας ένα ενιαίο πλαίσιο που συνδυάζει την αρχαιολογική έρευνα, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την πρόσβαση του κοινού.

Πηγή: Archaeology News