Κατασχεμένες αρχαιότητες, από την έκθεση τεκμηρίωσης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Στις 12 Οκτωβρίου του 1944 τα γερμανικά στρατεύματα...
 |
| Κατασχεμένες αρχαιότητες, από την έκθεση τεκμηρίωσης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. |
Στις 12 Οκτωβρίου του 1944 τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής αποχωρούν από την Αθήνα. Στο χρόνο που έχει μεσολαβήσει από εκείνη τη μέρα του Απρίλη, το 1941 όταν έκαναν την είσοδό τους στην πρωτεύουσα ο κόσμος έχει αλλάξει οριστικά στην Ελλάδα και σε όλες τις χώρες του πλανήτη και οι σκοτεινές μέρες δύσκολα θα ξεχαστούν.
Άμεσα σχεδόν έτσι, οι ελληνικές αρχές προχωρούν, στην κατάσχεση κάθε εχθρικής περιουσίας και στο πλαίσιο αυτό το κτήριο του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου της οδού Φειδίου περνάει στο ελληνικό κράτος. Μαζί και όλο το περιεχόμενό του προφανώς. Από το 1874 δραστηριοποιείται το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο στην Αθήνα, οι γερμανοί αρχαιολόγοι έχουν πραγματοποιήσει ανασκαφές σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας -μεταξύ των οποίων η Ολυμπία, η Τίρυνθα, ο Κεραμεικός, η Ελευσίνα, η Θήβα κ.ά.- στην διάρκεια της Κατοχής όμως, οι σχέσεις διαταράσσονται ριζικά.
Παράνομες ανασκαφές εξάλλου, γίνονται σε τουλάχιστον δεκαπέντε σημεία της χώρας από τους κατακτητές ενώ και για μέλη του Ινστιτούτου θα διατυπωθούν καταγγελίες. Σήμερα όμως, 82 χρόνια μετά, η ιστορία μπορεί να αντιμετωπισθεί με νηφαλιότητα κι αυτοί οι δύσκολοι καιροί να γίνουν ακόμη και αντικείμενο έκθεσης. Όπως αυτή με τίτλο «Διαιρεμένο παρελθόν. Ελληνογερμανικές σχέσεις σε σκοτεινούς καιρούς», που οργανώνεται από τις 12 Οκτωβρίου σε συνεργασία του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Γερμανικού Ινστιτούτου ανιχνεύοντας τις μεταξύ τους σχέσεις στην περίοδο αυτή.
Η έκθεση θα πραγματοποιηθεί και στα δύο μέρη προκειμένου ν προβληθεί η διαμόρφωση των σχέσεων των δύο οργανισμών σε αυτή την δύσκολη ιστορικά περίοδο ενώ παράλληλα θα παρουσιαστούν και τα προκαταρκτικά αποτελέσματα του ερευνητικού προγράμματος «Διχασμένο παρελθόν – η κατάσχεση του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών το 1944 και το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο». Δεν πρόκειται όμως για μία έκθεση εντυπωσιασμού με την ανάδειξη ξεχωριστών αρχαιοτήτων αλλά περισσότερο ως πλαίσιο της αφήγησης ενός ιστορικού γεγονότος που αποτέλεσε σταθμό όχι μόνο στις σχέσεις των δύο πολιτιστικών οργανισμών, αλλά και των δύο κρατών.
 |
| Κατασχεμένες αρχαιότητες, από την έκθεση τεκμηρίωσης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου |
Η κατάσχεση του Ινστιτούτου
Τι ακριβώς όμως, συνέβη μετά την απελευθέρωση; Κατ΄αρχάς με την παράδοση του Ινστιτούτου στο ελληνικό κράτος ένα μέρος των αρχείων του – η βιβλιοθήκη, τα φωτογραφικά τεκμήρια, τα επιστημονικά έγγραφα κλπ. – παρέμειναν σφραγισμένα στο κτήριο ενώ οι αρχαιότητες που είχαν συγκεντρωθεί εκεί, μετά την κατάσχεσή τους μεταφέρθηκαν – οι περισσότερες- στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Επρόκειτο, να σημειωθεί, για αρχαιότητες που προέρχονταν από διάφορες ανασκαφές των Γερμανών, άλλες νόμιμες από τις εγκεκριμένες του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και άλλες όμως, παράνομες ή και από περίεργες αγορές.
Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο έτσι, σε αίθουσα του ορόφου συγκεκριμένα, παλαιές ξύλινες προθήκες δημιουργούν τον κατάλληλο σκηνογραφικό χώρο για την ανάδειξη του αρχαιολογικού, αλλά και του πλούσιου αρχειακού και φωτογραφικού υλικού.
Αντίστοιχα, στο Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών η έκθεση πραγματοποιείται στα κεντρικότερα σημεία του, το φουαγιέ και τη βιβλιοθήκη. Εκεί όπου διαδραματίστηκαν τα γεγονότα που εξιστορούνται στο εποπτικό υλικό, ενώ στις προθήκες εκτίθενται επιλεγμένα παραδείγματα της συλλογής οστράκων του Ινστιτούτου.
Το ιστορικό
Ο αφηγηματικός άξονας της έκθεσης ωστόσο πάει πολύ πίσω αναδεικνύοντας τις σχέσεις μεταξύ τους ήδη από τον 19ο αιώνα και φθάνοντας έως σήμερα. Επικεντρώνεται όμως στα γεγονότα κατά την περίοδο λίγο πριν τον B΄ Παγκόσμιο Πόλεμο όταν, το 1940-41 πραγματοποιήθηκε η απόκρυψη αρχαιοτήτων στο ΕΑΜ εν όψει του κινδύνου του πολέμου, αλλά και σε αυτά της Κατοχής και βέβαια στην κατάσχεση του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και των αρχαιοτήτων που υπήρχαν σ΄αυτό. Τέλος παρουσιάζεται και το ερευνητικό πρόγραμμα «Διχασμένο Παρελθόν».
Αντίστοιχα η έκθεση στο Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών εστιάζει στη δραστηριότητά του κατά τη διάρκεια της Κατοχής και κυρίως στην ιστορία, στη συγκρότηση και στην πορεία της Συλλογής Αρχαιοτήτων στο Ινστιτούτο από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα.
Το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο πάντως άνοιξε ξανά επίσημα, το 1951 μετά από διπλωματική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.
Με την ίδια συμφωνία παραδόθηκαν στο Ινστιτούτο και η βιβλιοθήκη και τα άλλα αρχεία του.
Πληροφορίες:
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: «Διαιρεμένο παρελθόν. Ελληνογερμανικές σχέσεις σε σκοτεινούς καιρούς»
Διάρκεια: 12 Οκτωβρίου ως 31 Ιανουαρίου 2027
Πηγή: Μ. Θερμού, MonoNews
Δεν υπάρχουν σχόλια